Skip to main content

Full text of "F. Thomae Campanellae Calabri, ordinis Praedicatorum, Apologia pro Galileo, mathematico florentino. Ubi disquiritur, utrum ratio philosopahndi, quam Galileus celebrat, faueat sacris scripturis, an aduersetur"

See other formats


Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Biblioteca Nazionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of tfie Biblioteca Nazionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Early European E 


looks, Cc 


3pyright© 201 1 ProQuestLLC. 


Images reproduci 


ed by co 


urtesy of the Bibiioteco Nazionale Centrale di 


Firenze. 






CFMAGL. 1.6.2^ 


34 





Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Biblioteca Nazionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Biblioteca Nazionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Blblioteca Nazionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



F. THOMjE camp anell ^ 

CALABRI, ORDINIS 
PRAEDICATORVM, 

APOLOGIA PRO 

GALILEO, MATHE- 

MATICO FLOREN- 
T I N o. 

FSI DIS^FIRITFR, rTRFM RATIO 
PHILOSOPAHNDI, QVAM GALILEVS 
ulebut , faueat facrU fcripturu , an 
aduerfetur. 



FRANCOFVl^TI, 

Impcnfis GoDEFRiDi Tampachii, 
Typis Erasmi Kempfperi, 

Anno M. DC.XXII. 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteca Naziona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




M 

Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



LECTORI BENEVOLO 

S. P. D. Typographus. 

Ori ejl de mhilo ah Hommcionihm mbis y aui in 
mundoho^ circtimjufo yndiquaque tanquam yer^ 
mes m cafeo^viuimus^tanta.s ohtri dfputationesde 
conjiru^ione tpfus ^ njtrum Sedes domtcilium 
hocnojlrumquod Terram yocamusyin Jublmicirca 
Solem circumcurrat cum alijs eiusgeneri^globis^ an 
hic circa illud. Tam puflla nimirum ammalcula Jumm:, tnjlar mu^ 
ris in nautfene de hu nefciamm:, quemad?nodum ^ tUef mus yictnm 
dtjputaturus accederet mart non JluEitiante , rejjondere nunquam po- 
tertt y an domusJpJorum communis Nauts ambulet^ m njero nuno eo-- 
demque loco hkreat fixa. ^lttoris tgitur hac tndagints a multis tudt • 
cantur.quam yideantur yulgOyprazferttm poji tot nouttatcs in fuperto- 
rtbmglobis pertnjlrumentum tlludopttcum ^ quod Lyncet Phtlojopht 
Rdmani Teiefioptum yocant ^deteSlas. H(£cautem quamuts pr^zjum- 
tuofiquidamyqut Thtlofophtyulgo audtre yolunt.plerumqueytde- 
ant^eorum tamen^^oluntartus ftuportantifaciendu<s non eft^njt adtli^ 
genttori ^erttatis tnuefttgattone reli^uos auerteredebeat. Pragraua^ 
7r rvero hanc curam tnprtmis ftudent m.ulti ytrarumq-, farttum Theo^ 
logifacrarum Itterarum indecltnabtlt Autorttate. ^uod quamreSle 
rvelfecfisfiat idnjelpr^ctpuehomimyentatisamantidtfptctendum 

A % ejl. 




4 Ad Lectorem. 

efi.Etcummulti ^ magniyim mflri Q^j^^fuperior^ temporis mn mi- 
nus facrarum quam mundanarum litterarum tntelligentes pofi yete- 
res lUos Pythagoricos in ea fententia fuerint adhucfintytemere de ijs 
quafiimpijsaut tgnaris prafumendum non efi. Luculenter excujfa hfc 
funt ytmultaaha abltalo Phtlofi)pho pariter ^ Theologo Mona- 
chopraclari nunc nominis Thoma Campanella tn pr<efinti traciatu^ 
quem Beneuole Le[ior tibt communicare yoliumus Ne autem hunc fo- 
lum ex It alts huius profilfionts hominibtts ea in opinione efie putes , ad- 
iungerepotes Epifiolam tnfignem grandem M. Pauli Antonij Fof 
cartni Carmelttani fuperconfiderationem optnionis Vythagortcorum 
i^Coperntct,d!emobtlitateTerr<e(srfiabilitatefolis^^denouoFytha- 
gorico fyjlemate ^undi^ad M. Sebafitanum Vantonem Ordtnis Car- 
melitantGENERALEM Jtalice confcrtptam ^O^Neapolt per La- 
\arumScoriggiumAnno M.D.CXV. typis excufam , qu^fiLattne 
yerfa ejfet, huic traSiatut aAppendtcis loco tnfermre potutffet. 

UorumKattonthi^s confideratis ^ beneexpenfis^tunSiis ettamqu£ 
legere efiapudNic.CufanumCardtnalem, U^c. Copermcum, Georg. 
hach.Khettcum,Mich.^<efilinum,Dau.Ortganum Germanosjord. 
BrunumNoIanum,Fran.Patrttium,GaitLGaltleum,RedemtumBa- 
ran^anum Italos, GulieL Gilbertum, ^c. Ht/JtumAnglos,isr veiprx- 
cipuum nunc loan. Keplerum nofiratem, qui ut concludamus , afjcre- 
re ettamcumalioaufu4futt,plerofq; Philofophosfofifidenos Galtlei 
nunctostamdudum Copcrnicotuhrc, nondubito BeneueleLecior, 
quin aqutor hutus tamprxgrauata: fentejitix Judex fts futurtis. Vale^ 
plura huiHs Autorus tndtes expe^a. 



iLLr- 



ILLVSTKISS. ET T{EFEREND. 

D. B O N I F A C I O, 

CARDINALI CAIETANO, 

llALICARVM VlRTVTVM PaTRONO 

colendiflimo S. P. D. 




Ccemittotibi R, Domine , qu^ftio- 
nem,iu/ru tuo elaboratam: vbi de mo- 
tu tclluris , 6c lldhtx fphqix flabilita- 
te, 6c ratione fyftematis Copernicqi, 

- .- <ii^putofecunclumfacras litteras. Tu 

vide, qmdrede didumfit j quid itemdefendendum 
tibi aut renuendum 5 quando a fando fenatuid in 
mandatishabes. Meumego iudicium non modoS. 
ecclefi^ fubmitto,fedcuilibetmeJiusfapientijmaxi- 
me autem tibi, mufarum Italicarum patrono. Quo 
viuente non peribunt ilJit;. Viue ergo in iEternum. 
Amen. 



3 



APO- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Noziono 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



APOLOGIi£ PRO 

G A L I L E O 
Proasmium. 

Bfolutis iampridem quxftionibus duabuSjhoc temporc 
neccflarijs , Vtruvidelicct liceatnouam cudercphilo-. 
fophiam,& Vtruliccatexpediatque, peripateticam (e- 
dam & gentilium philofophorum autoritatem depri- 
mere , &proilli5nouam philofophiamfecundumdo- 
drinamfan^aoruminfcholas Chriftianas introducere: 
nunc ad controuerfiam aliam fpecialem inuitor ab his,qui philofophan- 
di rationem,a Galileo Florentino magnificatam,propterea abominan- 
tur,quod facris fcriptutis contraria ftatuere videatur dogmata. Gratifi- 
cabor^proutresniex ferunt. 

Q^iERiTVR Ergo 

y^rum ratio philojophandi^ t^uam Galilem celebratpfaueatfacris fcii- 
fturiSy an yero aduerfetur^ 

REmtotamquinqueabfoluam capitibus. Etprimoquidem argume- 
taadducam , Gahleumimpugnantia. Secundofubijciam rationes, 
cum dcfendentes.Tcrtio hypothcfcs quafdam prarftruam decifioni du- 
pUcifubfcquuturar.Qiiarto rc(pondeboadargumenta Galileum 
impugnantia.Qiuntodicam,quolocohabendxra' 
tionesjcum dcfcndcntcs, 

(•.•) 

CAPVT 





Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Av&XOGlA Pro Gaiti^o., 
e A P V T L 



ArgumentMmcontraGalUet^m.. 

A RguiturprimGGontraGalileum : viderromnino theologica euerti 
-^-^dogmataabeo> quicontra Ariftotelisphyfiologiam&mctaphyfK 
cam,in quibus a D.Thoma & omnibus (cholafti eis theologica do£trina 
fundatur,nouitateS'introducercftudet* 

2.Prieterea.,opiniones ille pj:omulgat,q.ua^omnibus patribus & fcho- 
laftvciscontradicunt.Docetenim^terrammoucri, & extramundicen- 
trum exiftcre,folem vero &fphxram ftellatam ft:are.Patresautem,fbho- 
lafticij&fenfusjcontrarium conteftanturdogma. 

^.Prxterea manifeftecontradicitiacra^fcriptura?. Diciturenim Pfal. 
92. FirmmitcrhemterrAyquimncommouebuur, Et ^(zhio^. ^uifundaftiter- 
rAmfuferjlitbiUtatemfuam:noniHcUmbiturinfecf$lumfeculi. Et Salomon.Ec- 
clef. I .Terrdautem in titernum ftat^ 

4.Pra2tereaidempatetdemofu folis.Diciturcnim;EccIefibid. Terra 
in Aternumjlat.oriturjol dr occidit^^ adlocum fuum reuertitur : ibiquerenafcens^ 
gyratfermeridiem^^fk£tituradaquilomm:luflram vniuerfaincircuitu pergit 
(j^iritus^ (jr in circulosfuosreuertitur, 

5*PrstercaIofiiasio.poniturproftupcndrfsimomiraculo,quod lofnc 
motum (o\is orarione fr^nauerit. Sol, zitycontra Gabaon ne mouearisy luna 
contra vallem K^ialon. Stetitquefol in mtdio cdi.drnon feflinauit occumbcrefpa- 
f/^^7;/V^^/<?i.Idemrepeti?urinEcclefiaft. cap.4^. 

^.Pr^eterealfaiac^S. infignum fanitatis rccupcrandie dat Dcus Eze- 
chi^portentum inhorologio AchoiZ.EtreuerJusefifol decemlineis pergra- 
dm quos defienderat, Super quo portentd interrogatur Ezechias arege 
Ghaldseorum, qui , cum aftronomixoperam daret, hancfolisconuer- 
fionemanimaduertit, vtexi. Paralip.jz.poteilagnofci.Quapropterfii 
nonverc Deusmotumfohsinhibuit, non verumeftmiraculum. Ergp 
falfa fcriptura^quae pro veris miraoulis ifta duo narrar. 

7. Praeterca de ca^h ftellati motu videmur in facra fcripturaadmirari. 
Diciturcnim incantico Debora^j ludic. ^.StelUmanemesinordine&curfti 
fuo aduerfifs Sifarampugnauerunt. Curruntcrgoftellac. Ergo&ca^lumiin 
quoyficut xnodusin tabula^infunt.Itcm luda^ apoftolus Jjdera crrantiano-- 

minac- 



8 ArotOGiA pRO Galileo. 

minat.Mouenturergo.Irem j.Efdrx ^.LMagmeflterra , 6'excelfum ejlcA- 
lum:^ vdox curjh folls comcrtit ingyro ccelum tn locum fuum in vna die. Qua- 
propterGalileusccrlumftclIacumimmobile facicndo, aperte contra- 
dicicfcripturarDei. 

S.Prarcerea ponic Galilcus inluna&planctisaquas: quod falfum eft; 
quumfiatinco.rruptibilis natura^ , vt omnes fcholaftici cum Ariftotelc, 
&:coeliperpetuitas &: immutatio pertotfecula,contcftantur. Ponitct- 
iam montes in Iuna,& tcrras ibi & m cxteris : quod videtur nimis ange- 
lorum domicilia vilificarc , & fpes noftras , inccelispofitas , infrin- 
gere. 

9 Pr2EtereaexopinioneGaIiIeifequitur, plureseflc mundos& tella- 
res & maria,ficut ponit Machometus;& homines in eis habitantcs , fi in 
fyderibus funt quatuor clementa,ficut in noftro mundorfi enim ex com- 
pletis quatuor elementis quxlibetftella conftat,erit fane qu^libet mun- 
dusvnus. Cumautem in fcriprurisnonnifidcvnomundofitfermo,& 
de vnohominumgenere,videturc6trafcrjpturasfentire*Omitto,quod 
rcdirethxrefis , quod Chriftusmortuusfitproillis hominibusetiamin 
alijsftellisificuti quidamolim Chriftuminaltero hemifphxrio crucifi- 
xum fecundo putant,vt homines ibihabitantes, ibidem vt noftratcs/al- 
uaret. Oporteret etiam ponere cu Paracelfo h^eretico,alios in aerc, in a- 
qua,&fubterrahomines,participes beatitudinis,dubiosanadredemtio. 
ncm & ipfi pcrtineantxontraquem Martinus Delrius Icfuita fcripfitia 
difquifitionibus magicis. 

10. Pr^tereanonviderurpofieabfqueingcntifcandalodchisdifputa- 
ri.Iam enim recepta eft in fch olis doftrina dc ccelcftibus & dc terra,con. 

fotmistheoIogi?,vtifchoIafticidocent.Igiturquicunque aliuddocent, 
vidcntur nouam,ad theologigifcholaftic? eucrfioncm, ftcrnere viam, £c 
fuper alios fuperbirc. 

11. Pr^tereainfcripturisadmoncmur, Altioranequdtfieris', (^Nolifipere 
flusquamfpercoportet^S>c,Nontran0ast€rminosquospofueruntfatrestui , &, 
Scrutatormaiefiattsopprimeturaglo?/a, Contrariurn autem videturcfficerc 
Galileus,c(rleftia fiio fupponens ingcnio , totamque mundi architcau- 
ramfuo conftrucnsarbitratu. Rcdius Catopr^ccpit, 

Mittearcana Deiycct/umtjucincjutrere quiifit^ 
Cumfii momlis,qudfunt mortalta.cura. 

CAPVT. 



AroLorGiA Pro Galileo. 9 
CAPVT II. 

Argumenta pro Galileo . 

SEd contra opponitur,pro GaIiIeo,autoritas theoIogoTum , qui libros 
Nicolai Copernicidereuolutionibusorbiumiuxtaobferuationes e- 
•usjabannoi^i^.faaasiimprcilicnitradendosdecreuerunt, eoquodni- 
hilcontrariumcatholicse fidei contmerent, Quibus in libris demotu 
terrar,& fixione firmameti,id eft, coeli fyderei^difputatur^&de fblis in cie. 
tronoftrimundimanfione. NecGalileusaUquidnoui prasterfyftemata 
alia pandit,nondum cognita.Ergo fi libri Copernici non incommodant 
iideicathoIicx,necGahleusincommodabit. 

2.ItemPapaPaulusIII.Farnefius,cuihbrosdedicauitillosCoperni- 
cus,&Cardmalesquidaoi,(qui,ai>tequaederentur,tranfcribifuo(umtu 
eosfategerunt, vtapparetinepiftohsprooemiahbus,)eofdemlibrosap. 
probarunt. TemporeautemPauhlll. ingenia prxclariflima in eccle- 
fia viguerunt; quando vndique accerfitos pontifex ille animo , vir- 
tute & (anguine nobililfimus,dignitatibus decorauit fouitque. Vnde mn 
rumfiilhtalpxfuerintcontraCopernicum , contcmporanei verono- 
ftri,nontammagninominis, Argojonge fint oculatioresin Galileum, 
certioribus nixis obferuationibus. 

3.Itempoft Copcrnicumfcripfere, Erafmus Rainoldus, lo.Stadius, 
MichaeIMeftihlnus,ChriftophorusRothmannus,&alij plurimi, ean- 
dem fententiam tuentes.Imo recentiores mathematicidiffiduntfe ppf- 
fe ephcmeridas reftas conc^^re abfque calculo Copernicxo , & de cxle- 
ftium motibus rede loqui abfque principiorum mathematicorum , c;er- 
tiflimorum ruina/enfuum &: nationum omnium teftimonio,nifi ex thc- 
fibus Copernici;qux nec recentes funtifed Fracifcus MariaFerrarienfis 
ante ipfum ex nouarum apparentiarum obferuatione nouam cuden- 
dameflcaftronomiamdocuit i quamdifcipulus eius Copernicus fe- 

cit. 

'4.Itemdoaiffimus Cardinalis Cufanus hanc rententiam amplexus 
cft,&aliosfoles,aliofqueinfirmamento ftellato circumgyrantes plane- 
tas'aenouit.EtquidamNolanus,&alij,quosh?refis nominare non per- 
mittit,hanc fententiam tuentur. Sed in hoc condemnati non funt tan- 

B quam 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteca Nazlona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



10 Apoiocia Pro Galileo. 

qi]amhcretici;necquiCatholici,a!ibiorumeditioneprohibitifiierun^ 
Intcrquosfulgetloan. Kcplcrus^machcmaticus C;3efareus , quihanc 
fententiamindiflcrtationclwf crnuncio Gahleituetur : & Guihelmus 
Gilbertus Anglus folertillimas,in libro de philofophia magnetica , cum 
nhjsinnumeris Angli5:, quosfubticeo. Itemloan. Antonius Maginus, 
mathematicus Patauinus, qui ab anno 1581. vfque ad pra^fentem 1616, ia 
fuis ephemcridibus proteftatur/e calculum CopernTci & Reinoldi am- 

pleai,&:pofitionestuetur,&contraahterfcntientesobmurmurat ine- 

piRolisplurimis. 

5.1cem R.P.ClauiusIefuitainvltimaeditione operum fuorum, cum 
animaduertiiret, Mercurium&: Venerem circalolemmgyrum vagari, 
quamuis antea contrarium cum Ariftotelis fedatoribus fen iiflet , admo- 
ner aftronomos^vc dc alio co^lorum lyftcmate prouideant. Quod docu- 
mentumconfideransmathemacicusrecens,Fia:usApelIes,uifuisobfer. 
uationibus nubecularum folarium,, in Gahlei &: Copernici fententiam 
fercun 

Pnxterea hanc fententiam Galilei clle vetuftiftimam , tam de mo- 
tu terra?,quam d e fohs in cencro manfione, & de (iftematis fydereis & a- 
quis & elementis eorum, in fine docebimus , imo ab ipfo Moylc ortam 
c/feictiam Pythagoram.genereludieum, licetin GnEcia.natum vrbe,te- 
fteS.Ambrofio,inItahaattuli£eip(am3&iaGra:ciam.&:CrotoneCa- 
labrorum docuifle,ae inanibm racionibus ab Ariftoteleimpugnatam cf- 
fc, abfquemathematicademonftratione, cxquadammx!)raliacruftica 
C0icaurd;quemadmodumctiamlibrosMoyfisafpernatu5eft,propter. 
eaquodcorum altitudincm & rcconditas rationcs & myfteria cfperc 
non potuit per fuam logicam:&hoc cx S. Ambrofio & Pici Mi randulani 
monumentis habcri: &c Gahleirm noftros maioces ab ini u ria Grxcorum 
vindiearc. Eandem tenuiffe fentenciamNumam Pompilium ,difcipulu 
Pythagora:A^rcgemRomanorumfapicnciflim4im,^ modoOuidius 
lcdhiftoricimultiteftanturjicecnegentalij Plinius,Pychaaorafcnatus 
RomanidecretofipiencilfimuintcrphiIolophosfuifre,quandoci ftatua 
dedicarunt(iubcreoraculoDclphico,vtlipictifnmoGr.Tcorumftatu. 
amdicarentengerenrquc; vcracitcr cnarrat. Qiiaproptcr &: Icali^&: 
Moyh & Romc inninam in ferrc ij videntur,qui racionem philofophan- 
di & dogmatu Galilci infcaantur; & Anftotclica Pyihagorici$ nunc an- 

tcpo- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



ApOLOGIA PrO. GaLILEO. 11 

tcponunt^quandoiamfepultaveritaselucercic : non ficautem maiores 
noflrospcccadejq ioniam nondumterra noua , 6cfyfl:eniara coelcfha, 
riouaque ph<eiiomena propalara fuere,nec concordia (cripturarum cum 
huiufmodi philofophi^. 

7.Tandem cumtheoIogi,atemporc Cafe!lx&: FrancifciMarix Fer- 
rarienfis vfque jd nos,hancall:ronomiam non modo non condemnaue- 
rinr,fedimpr.mendam decreuerinr, necrecentioribusfinrminores; vi- 
denturnonexz lo doftrincX Chrifti ; fed velexinuidia vcl ex infcitia 
©ppugiiatorcs G hlci infurrexiire. 

S.ltem vocacui in S.fcripturacoelum (ydercumF/>W/fw;;///w,quiafl:ar. 
Ergo terra mouetur. Ergo bc f )lcentrum.Nam fic omnia pha^nomena&: 
principia marhematioo um iakianrur, vtprobat Copernicus, &(equa- 
ces;'n)o Pcolemari fequaccsidemfjcenrur. 

j.Itcm nubecu'2ein foIe^Sjnouajftella^in ccelo fydereo, &comet5cfu- 
pcrlun.mi^indjcantpalamjfyderaeflcfyftemata. 

xo.Icem non pofle textum Moy hs rcQtc fat s expani, nifi {ydera fint (y- 
ftemata,probabimusinfrn,exdoaoril5Usfin6tiflimis. 

ii.Item S.Iuftinusjinqusefl^.ad orthodox.os,docet,inter Chrin;ianos& 
gentileseflccontrouerfiamdec^aph figurajhis aflcrentibus , eflefpharii- 
cam&mobilem;i!lis,camera:inflar6qmm/)bilem. Ahjquedoftorcs vo- 
cant coelum Firmamentum proptcp^a q: lod immobile efl:. 

CAPVT' II-L 

Hjpothe/es tres ^Vi^Jirmntur dhijiom duplici ^ pofieafub- 

pquutur^e. 

ARgumentis vtrimque propofitis pro vcteribus & moclernis theolo- 
gi',Galileum detcndentibcrs &oppugnantibus,refpondcbo,fcdia- 
aisheic prius fohdis, prohat fllmifquetundamentisfiuehypothefibuSt 
Cxfan£l:orumdotlrina,&naturasdcGretis,& nationumconfenfu. 

Trmahypthe/ts. 

QVicunquequa2rt:ionis,etiamad religionem vel expartcfpedanti?, 
tudicesheri Volunt,zelum Deihaberedcbcnr, Lientiam vtdo- 
cet S.Bernardus iuapologia,exdi6lisapoftoli ad Rom.io. 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



12- Apologia Pro Galixeo^ 

Probatur prior pars huiiis copulatiiix. Qni cnim fcientiam habcnt 
abrquczeloDei, hominibusin tnbunah velgymnafio regnantibusadu- 
lantur ; ac proinde pro veritate dcfinire non audenr jvt loannis i^. dici- 
tur : Ex principihus multi cYedidenmt in Te{^.m yjedpropter Pharifios non conji- 
tcbAnturyVt ^^Jy^^gogit ^on eijcerentur% dilixermt enim gloriam homtnum magUy 
quamgloriam Det. Item Apoft.Rom.i Philoficondemnat^quod^ciiDeum 
cognouiiTcntjno tamen (icutDeumhonorificallcnt: fed Dijs falfis facri- 
ficaflent^quonia^vtPlato quoq; in Apologia pro Socratc, & Xenophon, 
& Cicero &:Pliniiis &:alij narrant,timebatnecriminis h^refeos-accufa- 
rcntur apudfenatums multiqueeorQ, tanquam impijinterficiebantur. 
Alijvero> quoniamexopinione, quamvu'gus fcdatur, pecunias lu- 
crantur &: honores , fic eam defendunt , vt videantur public^e vtihtati 
faltem confulercinecpro veritate &iuftiLiacertant, autlaborant , fcd 
progloriola&ventre; & lelidtoproprioiudicioincrimen tranfeunta- 
Iienum,vtdicit LeoPontifex dePilato; vtquc Apoftolus ait, ^uerttatem 
Dei intniujliti&detinent 'y adeoquc feipfos itaafficiunt, vttandem videa- 
tureis veraopinio;,quamoredcfendunt,&:corde ncgabant. Sjcfitpcftis 
animorum, vtdicitT. Liuius,&nos in Antimachiauellifino. 

Probatuf pofteriorparscopulatiue. Quiautem zelum Dei habenr, 
& non fcientiam , quamuis fmdiftimi fint, nifi a Deo expreflam reucla- 
tionem acceperint, nequaquam de qua^fUone tali iudicare poflunr. 
Vnde Apoftolus Roman.io. tcftimonium perhibet Iud^is,quod perfe- 
quuci fuerint Chriftianos ex^i^lo Bei .fednonfecundum fctenttam. De leipfo 
quoqucteftatur^puodputaritjfeob/equiumpra^ftareDco. Etquamuis 
eftet htteratus & eruditus in legc fecus pedcs Ga malilxjs , & in doftrinis 
{xc:vA2.i\h\\S:X7iVC\^nz\i:lgnoransfect^(^ quj-j p^^p p^,. 

omniaargiimentaexaminarat fidem Chnftianorum , ficuti dcbcbat. 
Prxterea Lnftantius, Fumianus & S. Auguftinus , cum eflcnt LmQcx ac 
do6ti,negaueruntantipodas,moriex2cIoDei&fcriprurarum;ficutpa- 
tetexargumentis.quxindeeduainturjtumquiahomines illi cx Adam 
nontraherentoriginem,qnodcftc ^ntra (cripturam ; tum quia fit im- 
poftibile^cxnoftrisillucmigraft;^ perOceanum impcitranfibilcm • al'j 
addunt , quia Chriftus heic & ibi crucifixus bis fuifttt; quM (crintura dt- 
cat,c(rlumeflecxtenfumficutcamcram, cuiusbafistcHus, (ait lufti^ 
nusO^upoi-quaaqua, &fuperhaccoelumimmobilc. Nihilomimisiam 

vidc- 




I - - - r . ^.., ;ii ^^^g^^^"" ^^^ 

Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galileo*, ij 

videmus, falflis cfl^ rationes hafce , ex dcfe6tu mathemat icse 8^ eofmo- 
graphiar ortasi proprcrcaquefcriptiiramquoquc torqueri. Ec ficutfal- 
faellcdcprehcndiuirfentcntiaS. Thomx, quod fub ;^quinoaiah non 
cxtcthabitatiohominumjidquephiliologi^e 6c geographix itidcm dc- 
fcdu &CX zelo Arinrotclis cui magis crederc vohutquam AlbcrtiMagni 
& Auicenn^Erationihiis ; ita codcm zclo fcriptunirum S. Ephrcm, Ana« 
ftafms Smaita,&Moyfes,cpifcopi Syri,maItcro hemifpo^r.ototopofue- 
runt paradiiijm terreftrcm : nonenmiy niliin fpatiabcne raagno , aiunt> 
quatuorillaparadififlumina, Sc arborcs tot tantxquecflc potucrunt. 
Nihilominusiamdcceptoseos,exnauigatium teftrmonio apparct. Re- 
fte crgo diximus,quod fine fcicntia non rcde iudicet ctiam fandus. Vn>- 
dcD.Thomasinopufculo contraimpugnantes religioncmcap.ii.quia 
philolbphabantur , adhocallcgAtgloflam fiipcr Danicl. i.inqaientem: 
Si quis impcritu4 huius artis aduerjm mathemattcos fcribaty aut expers philo[ophi£ 
aduerjus phitofophos agatyquis etiamridendfts vel ridendo non rideat? Et pocca 
Comicus de taU iudice ait.- 

Dij immortalesJiGmine imperitonihilimujlimy 
^ui nil reclum^ntji quod placeatfihiducit. 

Secunda hypothcfis. 

SExfunt, quie iudiccm harum quxftionem fcire oportct , vt pGffit 
rc6tciudicare. 

Primumrquodphilofophiadercbus c^elcftib-is &:infcrioribusncccf- 
faria fit theologo (pccuJatiu(),coiitra fc£tarios difputaturo. 

S^'cundum>quodnondumaphiIo(ophis fcicmia-de coeleflibus pcr- 
fcftafit. 

Tertium, qiiod nequefanftiisMoyfcS:, ncqueDominusIefus,nobis 
phifio'og am &:aftronomiamapei uciintjfcd DcPi^ tradiderit mundumdi^ 
Jffutatiom hominur/^yEcckihA' i. vt inutflbilta Dei pereaeju^ifctna/untyir/tel- 
lefia confpicercnt ; fRomanorum 2.)dbcucnnt aurem no.s bcare viucrc ,ac 
dogmata fu pcraati^ralia,ad quxnatura nonfufticiebat. 

Ouartum;quodquiYCtctChriftianis ftudiumphilofophias &fcicn: 
^ 3 tiau 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



J4 Apologia ProGalileo. 

tiariim,vetct etiam e/le Chriftianos. Et , quod fola lcx Chriftiana com- 

mendet fLiis omncs fcientias jquia de fatfitate fui non timet. 

Qiuntum, quod, qni caniquam ex dodnna fidei Chriftianas phi- 
lolbphos , rationc & exprimentis dogmata fua piobantes , impugnanr, 
quandoiiianonfuntcxpicircconcraria fcripturis landis, cxpofitionem 
nonrecipientibusperalioscontextus; hic perniciofe contrale, &im- 
piecontrafidcm,&:irrifoneadalios, fehabear: mukoautem magis,qui 
lcripturxfenfum vniexphilofophis ita accommodat, vtalius incom- 
xiiodet. 

Sextum,quodnonomnisfalfitasiracontraricturfcrptuns,vthaben- 
daftprohxreticainecclefiamihtanti, ficutfortafliseftinrriumphanti, 
ii.dfenfumfcriprurxfubito autcon(equentereuertat:&:quod,(irhcolo- 
gi comp!cxatifuntdogmata,fcriptiiiis Deimagisauta:que contraria fe- 
cundum apparentiani, no fit condemnandus aut a fpeculatione vltcrio- 
ri arcendus,qui,an ica /e habeant dogmata quas adferuntur,inquirit, am- 
mo veri tatis apcricndae , non fidei mipugnandx. 

Quasaffertiones fex in Theologics noftris probatas,proutpra:fenti 
quajftiom expedit,itcrumprobarenongrauabimur. 

Trobaturaffertio Prima. 

QVanquam Chriftiano fufticit, nofle qu.t Ghi crcdenda funtad falu- 
tema:ternamconfcquendam,vtdocct D.Thomasin i.2.q.8.&: ^.flc 
cum eo omnes :heolcgi,non fufficit tamcn theologo , cuius eft aliosex^ 
horuri in d clrina fanay & ccntradtcentc s argncre ,vtdocctapoftolus, & cum 
coomnespatres.Cum enimde omnibusrebusper altiflimacaufam,quas 
Deus cft,iudicare habeat theologus,8i: non per caufas modo inferiores, 
quem^dm*. dumca^teriartirices, &fapicntes ; indigetomnesfcicntias 
peri oCTcvt nmul Deum,qiiod eius obicftum principaleeft, & omnia o- 
pera Dei cognofcati& fi qua fcicntia , qux de Deo &: de opcribus Dci a- 
pud homincs trad:at,contradicit fcientiar diuinx , cam inpugnare pollit, 
&argumeiitisrefpondere.Ncquccnim verumvcrocontradicir, ncque 
eftldus ( aufx: ergonecfcientiahumanadminx,nccopcra DeiDco,vt 
cxConcilio LaterancnfifubLeoneX.admonemurQuapropter Diuus 
Thoinasin opufculo contraimpugnantcs rcligioncm,proptcreaquod 

fratrcs 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



ApoCogia Pro Galileo, Jf 

fTatresfcieatiar&eloquentixfecuIari operam darent,oftcnd;t, eoscfTc 
caecos,nec vidercquam neceflaria?, nedum vriles fint fcienn^ theologo. 
Atque ideo quamuis theologia refpedtu fui non egeat pi obationjibus ex 
lcientiahumfttia defumptis,tamerelpcduno(lrimdiger,vtroborcnuir, 
& inteUigamus ex fenfibilibus & naturalibus lupcrnaturalia. Et proba- 
turteftimonio Auguftjni& Hieronymi & Dionidj &:aliorum patrum, 
quihocfaciendumdocuerunt^&fecerunt. ncfctas ^ ait Hier. m cpift. 
ad Magnum, quidprim in illisadmiran deheasyeruduioner/i fccttli, Arifieniiam 
frtpturarum: additque Apoftolum Paulum propterea pcetas 6c phiiofo- 
phos legifle , quos ctiam cirar fa^pe. Er Gregoriiis jn morahbus , illud lo- 
hiy^ifacitarilurumc!rorionerff^txpoi\QnsAcl^^^ 

culariumacceptumdicit.Itemprobantpatres&D.Thomasin i q. i ex 
difto S^XQmomsiVoc^.tm fapicnt.iaM eft theoIogia,4;^f///^;f,id eft ic\ci\^s^ad 
^r^w.Imofcientiasefltinprxcepto generihumanojnonauremindiui- 
duohuicvelilli,cIarum eft.NamfecitDeushominem,vtDeumcognof- 
ceret,cogno(cendDamarer,&amandofrueretur;&proprereafcnfitiuu 
& rationalem. Si aurem ratio ad fcientias valet , contra ordinem Dci na- 
turalem facit homo,nifi hoc dono Dei ex inftituto diuino vratur, vt folet 
arguerei Chryfoftomusplanefi-cutipedjbusadambubndum vti noHcf. 
y ndc AT\{\,oz^\ts\OmHes homines natttrafcire deftderant. Et Mo^lcs Genef 
I. pofuit Detts homtrtem in paradtfo , vt operaretur, cuflodiret illum. Ho c a u t c m 
noneratopusmanualcncccuftodiaabanimahhusjquumabfquelabore 
exfpontenakentibustuncviuerent^^&cunftaanimaliailhobedirentired 
erat opusfpeculationisrcrum,&obferuatiocceleftium acnaturalium,ex 
admiratione prodiens,vt,quia tenebatur Deum venerari,fquod fine co- 
gmtione pra^uia non poteft ^ttx^eiuainutfihtlta DeiypereacjUdifa^la funt , con- 
j^/V/«;7///r5tefteapoftolo,)vndique philofopharetur. Licetautem Adamo 
omnes fcienti^e fuerint infuf3^,experimentali tame carebar. Et hoc prx- 
ceptumdatum eft illi^nDn vtper/bna erat, fed vtcapui generishumnni, 
acproptereanobis,quiex eodefccndimus^vt patres teilantur.Irem Da- 
uid ^\ty£lu£r^te Deunjydr viuei aniniave[ira.v\ox\ poteft aurem a nobis qu^- 
rr,nifiin rerumnaturaab eocreararum,vtcaufaineft'e6luinquiritur. Et 
ali bi AtyMi: abilia opera tuajideofcrutata eji'amma mea.Y.x. Sa lomon :, E cclef i. 
inueftigafledil genter de ommbusquiKfubfblefunr, declarar^quamuis 
infufapra^ditus lcientia;&,Sapicnt.7.fcresomnesnaturales, marhema- 

ticas, 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Naziona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galileo. 

ticas,aftrbnomicas&logicasfciuifrc-pandit;&deciinais rebus phyficis 
dirputaiic perhibctur in 3. Reg. 4.& rcripfifle^vt ali j volunr,de herbis, vo- 
lucribus&lapidibus&rpircibus.Etproptereamundusvocabaturab mi- 
tioSapientiaDei,(vtrcuelatumcftfana.^Btigict.^O&hber,vtomnesm 

eolefferemus.VndeSXeo,ferm.7.dcieiuniodec^ 
clemmamundi.unquamperptM^^^ ^oluntatu ftgmfcattonem 

^m/./WEtfermon.8.idempr<:.batcx€o, ,^xxo^\c^ltenarraragloriamB 
^x. & inmjMia Dci per ea qu4a6lafmt, &c. Et profedo etiam; vt dicit Cy- 
rillusinprimocontralulunum , j^htlofofhiaejl catechtjmu^adfidem^c^xxxi- 
pfkm fpcrnit,fidei aduerfatur.Et pi opterea Bernardus m ferm. Audiam 
quidloquatunnmedominus,ait,mundumeflrecodicemDei,inquoiu- 

giterlegeredebeamiis.Idedix t S. Antonius,tefteNicephoro, & Chry- 
foftomus fuper illud PCi^y.Nonfecittal/terommnatiom.Vi nemo po^Titex- 
cufari, quodlegemnonacceperir, inomnem cnhnterram exiuttfont^seO' 
rum. 

CoROLLARivM. Et quoniam,quse funt mirificentiora & cxc clica- 
tiora , magis Deum reprarlentant autorem fui^maiori ftudio ob hoci- 
p(uminucftigandafunt , & quiaanimaehumanxdiuinitascxhocftudio 
comprobatur. Huiufmodi autcm fant coelum & ftellas &:maioramundi 
lyftemata. Vnde An .xagoras faaumeflehominemdixit , vtfufpicei^t 
ccelum.Et Ouidius a theologis cundis^praccipue a LaiStantio, ob hocni- 
dum valde laudatur,dicens de Deo: 

Cum terram fpe^ent arjimalia cAtera prona^ 

Os homtni fihlime dcdtt.ca^lumque "vtdere 

Iujftydrere£}os adfyderatollerenjultpts, 
Dauidautem caufimi reddens in Pf. 18. canit; CoeR enarrant glortAmDeiy 
cjropera manuiim eiH6 annunciatfirmamentum. Et in P(. 8. ^uontam vtdebocce- 
lostuos,operadtgitorumtuorumylunarh(^jlellasy(judtufundafi. Platoetiamiu 
Epinom,&:in Axiocho,(fitamcn noncft Xenophontis, ) excocleftium 
cognicione,vtfteUarum,2equino6liorum,eclipfium,&: huiufmodi,anime 
immortalitatem,hominisdignitatem&:deificationcmargumentatur:& 
nos plurain AntimachiaueUifmo:Ouidiusautcmcontcllatur,ad aft;ro- 
nomos loquendo, 

felices ammoL , quibtt^ hdtc cognofcere frimumy 

Inj, domosjupcras fcandere , ct$rafuit. 



Apologia Pro Galileo. 17 

Admouere oculU dtJlantU fydera nojlrls: 
Aetherag^ tngemo fufpojuere fuo, 

Qua:laudesmaximepr2:cxterisGalilco conucniunt,vt alibi palam 
fec mus. Omitto,qux lofephus & Philo de fcientijs phyficis & coelcfti- 
busdicunt,quxqueBerofusmNoe&: Abrahamohoc nominenotat: &: 
quod Patriarchalacobper phyfiologiam fca j:.iibani auaritia liberct & 
diuitemfaciat,vcfcripturatcftatur: &quodper fcientias antiqui patrcs 
diuturnioremvitam egerint.ltcm Deus fignaaducntus fui primi pofuit 
in ccelo &in terra. Adhuc modicum , a^i^uebo aelttm ac terram , veniet de- 
fiderati4.s r«;;J?/i-^f«///r«^,dixicin Aggxo. Etnos,iraeucnifl[e,excxcentri- 
citatum & arquinodiorum & obliquitatis & apogeorum tunc inccptis 
mutacioiiibus,&nunctandempatefaa:is,probauimusin prophetalibus 
noftris. Et de futuriaduenrus fignis,m fole & luna & ftellis, claium eft e- 
uangelium,Luc. 21 Et quiaad non caufas extorquent aftronomi yete- 
resiftifigna,&,vrprophetarat Petrusapofto!us,epift.z. cap. 3. quodviri 
i!Lifo*es,iuxtapropriasconcupifccnttas amhulantesdicentin nouiffimis (cu m Ari- 
ftotelicis & ViZ(:\i\x\xt\\A^^,[vhieJlpromiJfw ? Exquotnim 

patres dormieriint.omnia fic perfeuerant ah inttto creatur^: con tra hos ego ofte- 
do,nonpeTfeueTareficutabinitio,fedadeftefigna infole & luna&ftcl- 
lis.Qu2E&fuotemporiproximaefte,pcrphyficumargumenium, exin- 
feriorumimmuxatione,S.Gregoriusfuper Luc.21.reae probauit. Qua- 
propter qui vigilantiam,fupcr coeleftium mucationcs & veritates , pro- 
hibent,hi volunt,vtdies Dei,ficut fur in no£l:e,nos comprehendat, ficut 
C2Eterosfiliostenebraruin,vtS.Paulus,i.Theflr5.docuit,&monet, vtvi- 
gilemus,nec fimus noftis filij. Vigilat autem,qui daca figna in fole & luna 
&ftelliscontemplatur ; non quifuntficutlud^ei olim fpretis fignis de 
ftellaBalaam incidentesinlapidem oftenfionis , vt Auguftinus monet. 
Ergoficut Apoftolis prse ca^teris credimus in fcriptura , natura^hbro pri- 
nio,ita Dauidproptcrcadohis dixit: Inomnem terramexiuit fonus €orum\ 
c5-»^?«y«»r%«^/^,d^f.&PaulusidemdeApoftolisrepetit,Ro ^.Con- 
cordant enira codices Dei vtrique alcer alteri. 

Trobatur affertio fecunda. 

NOndumabaliquo.PhiIofophorumautcheologorumfatisdjgne,aut 
certe fatis,decoelorum naturis,ordinc,fitu,quatitatc,motu,&con- 

C figura- 






Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteca Naziona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



iS Apologia Pro Galileo- 

figurationibus,deqiie vniueHi confttuaionedidum eiTcimo hec exadc 
dici polTcprobacur cx rcripturis facris,ac diuerfitatc hypothcfium inter 
fapientes Etprimo lob. 7^%.(\\c\mx :NuriquidmJliordimmca^li y e^fonesra^ 
iionem eitis inierra? Et paulo infcrius: ^uis enarrahit coelorum rationcm^Dc- 
inde Salomonquoquc,Ecclef5^.M//W/^w^ait,/r4<^/^:/// Deti^ dtfputaiiont eo- 
rumyVt non inueniat homo optts,quod operattt^ ejl Detis ab inttio vfq j adjinem. Ec 
cap S.eademac plurarepetit. 

Quapropter delirant,qui putant, ab Ariftotelc conftitutam cfife veri- 
tatem de cceleftibus,& ninil amplius inueftigandum. Ariftot. enim in 2. 
decoelo,ficutiabjEgypti}sacceperat,fcribit,o£l:oeflefpha2ras,adnume- 
rando ftellatai& hanc eflb primu mobilcquod moueat 24. horis omncs 
fphxrasplanetarumjcotraipfaruminclinationemab ortu in occafum> 
motu V iolento,quando ipf^ naturali motu ferun tur ab occafu ab ortum 
itineribus paucillimis:nam luna non nifi iz.gradibus ex 360. quos abfol- 
uuntomncsfpa^rxpcr violentiam in motudiario. Deindein 12. meta- 
phyfnon aprimafpha^raaliasrapivult,fedquamlibcta fua intclligen- 
tia^multiplicatq; tot intel!igentias,quod funt apparentise,& motus ; nec 
tamcn reddit caufas apparentiarum, v t fatcn tu r S.Thomas & Sim plici us 
&:alij expofitores:&:ponitbelluminterDeum &angelos,quippecumhi 
moueantcontramotumilliusj&dumimitaridicunturcontrariumtaci- 
unt:fimiliterinterangelos;namalius adortum>aIiasadoccafum,ahusad 
boream^ahusadauftrum^contramouerenituntur^&aliosmoucntespo. 
iiit,& totidem relu£l:antes,ita vt nedum violcntiam ccclo,& etiam in an- 
geIis>autdifcordiam aut lalTitudinem in moucdo ponat/vd nec ,cur fur- 
fumaliquando,aliquandodeorfummagismoueriaftra videanrur, nec 
cur ftationarij,veIoces,retrogradi & tardi fiant planetx,nec de mutatio- 

neexcentricitatum&apoga:orum&a:qu]noaiftrum,vllamreddat,aut 
reddere poffit caufam,quum coelum dequinta cflcntia c omponat 5 Nec 
ergo cur Mars infra folis fphxram defccdere Tychoni acronych ins fpe^ 
aetur,ncc quomodo nubeculx in f )Ic, & fydcra noua in Iph^era ftcllata, 

& cometa^fupra luna poifint ficri. Vnde oportet omnino falfam cflc cius 
aftronom)am,qu^iftanon admittat, fcnfii & inftrumeniis ceriifllmis 
comprobata.Indeq; S.Bafilius & Ambrofius harretrcos cenicnt eo^ .qiii 
coclumdequmtaeirentiacum Arirtotele faciunt, & folcm ne^ant dfc 
tormahtercaIidum>vtiKifradocebimus, &mnoftris qua^ftionibtrs pro 

philo- 



ApoLocrA Vko Galileo^ ip 

philofophiafanaorum danonftrauimus.Omitto^quod folcm immedia- 
ccfupralunamponitjquodL). Thomas, &fcquacesip{ius Ariftotelis, 
doccntcflefalfam. Ariftotelcsquoquefatetur,feHefcirede ccclcftibus 
quicquanii&fortioribusinhacfcicntiacuram-committit inueftigandi; 
vt patet in iz, Metaphyf qu^q; ipfe ponit,ea fefe a Calippo &:Eudoxo ac- 
cepilTe confitctur:nccaddiditaliudnifircuoluentesorbes,qui pugnam 
incer angelosaccumulant. Omitto fmpietatesjquie ex quinta eflcntia &c 
aeternirate motuscceiifequuncur.NamD.Thomas &expoficoresChri- 
ftianihocfaciledeclarant.&rationibus refpondetille inled. lo. vbifir- 
miflime xternitatem motus , non problematice, tcnuifleillic Ariftote- 
lemdocetD.Thomasalioquinnon daturipfiDeus: vnde & Atheiftas 
nos facir,qui ceterni tatem motus negamus: Et D,Thonias refpondet co- 
tra.Quare no facis mirari quco quofdam cheologaftros , qui metas inge- 
nij.shominumponuntfcriptaAriftotehs.QjjodneqiPtolemieus verita- 
temfita{requutus>docentnouaph^nomena,dequibusper eiusdogma- 
ta non potcft reddi ratio,nec difcordia intcr c^leftia tolIitur.Omitto er- 
rores a Copernico deprehenfos in mathematicis,videl.quod fiat motus 
regularis in fph^ra fuper alieno centro,& alia. Propterea Thebit & rex 
Alfofus inueneriit librationes & nouas (phseras. Copernicus vero & hos 
deceptos demonftrat^&adantiquorumPythagoreorudogmata recur- 
rir,vndcapparentiarum rationcsrnchusredduntur. GaHIeus vero vltra 
hxc deprehendit nouos planecas?& fy ftemata, & paflliones coeli ignotas. 
Quarcinfaniuntindoiliflimcquiputantdcctjleftibus faciseflre,qua:pa- 
tefaaafuncabAnftocelejqui nihildefuo dixic,vcip(emetfatetur,&aIios 
inueftigareplura iubetc&pofteriores inccrti "adhuc digladjantur. 

Appendi^. Scddicctquis.Sipro dignitate & vcritatc daridecoelc- 
ftibusdodrinanequir, vtlobait.-ergomeliuseftquiefcerc, quamvltra 
fruftrainquirerc.Verumdico, fedinquificio hxc vlteriornon facitho* 
minem ha:retictim,vti volunt,fed vanu fortafle. At quod non fit vana vl- 
terior inueftigatio,docet naturale defideriu femper plura difccndi. Icem 
S.Bcr.in^.&^.dcconfiderat.ad Eugeniui^uawuis y inquit yq/iidfit Deus 
nonimematMr,tamcfriiBuoffsimefemperquAriturSmA^^ 
ftibus & propter Deu,que femper inueftigare iubemur. Naetfi perfede 
Deunonattredamus,vtaitPauLad Athen.quequa;rcredebemus,tamc 
fcmper aliquid plus inuenimus,vnde paulatim deificamur. Et prefta t(aic 

C z Ariftot. 



\ 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



2c Apologia Pro Galileo- 

Ariftot.ini.de anima,) paucadcmagnisrebusfcireprobabilitcr, quam 
multa de paruis demaftratiuc. Vndc plura inuenere^gyptij poft Chal- 
d^os in ccelcftibusiplura poftmodum Grarci ;& nunc plura Germam &C 
Icali.Indcqi ftupere cft, quantas pandat Galileus fcenas, in quibus Deus. 
fapientix&:potcntix&: amorisluidiuitias repra:fentat. EtS. Leo, An- 
conius,Bern. Chry fofto&: ahj dicunt . mundum circ codicem Dei , cui o- 
porceatnosinfadarc.VndemquodamfermoncBernardus, quibusnon 
datur gratia inquirendi Deum in fupernaturahbus , ijs inquirendu eum 
elTe docct m naturalibus:cx his eiiim ad illa erigimur. idem probat lucu-- 
lcntcr Ric hardus dc S . Viitore in Ubns Beniamin ,fcrm. de contempla- 
tione.Ratio eciamidfuadct.SicnimpropterfuigloriaiftacreauitDeus, 
vt aic Salomon,vult profcdlo nos ea admirari , laudarcq: ,& celebrarc ex 
hisautorem Deum:(icutpidor&poetafapiensfuasipforum pi6turas&: 
carmina legi volunt,&: artis cxcellentiam mde. agnofci arcificemqrt^v.- 
dari. Adde quodin his animidiuinitas oftenditur magis, &c acquiricur, 
vtdidum cft.Nonergo vanainquifitio. Quapropcer muidi funcautin^ 
genio&fidein Deum exigui, qui putantua Ariftotcle & alijs philofo- 
phisanriquisefrequiefcendum^necvltraqua^rendumjprxferrim poft c- 
uangclij lucem &:noui orbis ac ftellarum inuencionem,qua prifci caruc- 
runcficut&lucefideijqua?peificitianobisnaturamfupracthnicos,n6 
dcpiimicfubeorumiugojcumcorum philofophiafitcatechifmus*,&no- 
ftra fic perfcda doftrinajtcfte Cyrillo : vnde inmundo , qui eft hbcr Dci 
&fapicncia,mcliusIcgercpoterimuS:figraciam,qua:eftmnobis5nonnc- 
gligamus ' &hoc dico CGCceris panbus. Non cnim rufticum ingenium 
Chriftianiada^quamus ingenio PlaconisUedingcnianalci ,qualcfuitin 
Platone& alijs^oftciidimusvqUcT pofteuangelium plus proficcreinfci- 
cntijs valec quam Pl aco & alij, £c hoc Placo in Hipp^a ctiam dixit, quod 
recenciorcsnonccdantprifcis,nifi.ohinuidiam viuorum, &vcneratio- 
nem mortuorum. Atneque defiftcndum: jcerum probatur exco, quod 
Dcus bonus eft qua^rcnti fcvtaitHicremias ; & fcmpcr.noua rcuelat,vt 
vifum cftfLipra;& dixit S , Bc.rjiardoidum ifta rctincs , ahud non accipics. 
Non crgo fruftra fcmpcr quxrimus. Et S. Lco aic: Qui putat fc in- 
ueniflc;non rcpcrit quxfita,fcdininquificionc 
dcfccitcircadiuina. 

(•••; 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galii-eo. 



11 




Trohatur ajjertio tertia. 

QVod autem phyfiologias & aftronomia: metam nec Chriftus nec 
Moyfespofuerint,poftquamvidimusqtiodprifciphilorophi id non 
praeftiterint .nuncfaciiedeclaramus. Namineuangcho Chriftus nun- 
quamde phyficis &aftronomicis difputafle legitur , fed de moralibus, & 
promilTionibus vita^ 2Eterna';cuius viam exemplo & dodrina & fanguine 
patefecit.Profeaoetiam fuperfluumidfuiflet. Sienimmorigme mundi 
tradiditDeus mundumdifpuratiomhominum , vt operarentur & co- 
gnofccrentDeumpereaquxfadafuntr& vthocpoflimus, mentemra- 
tionalemnobisinfudit > &vias inueftigandiquinque fenforiapatefecit 
ilUquafifeneftraSj vtdocet Petrus apoftolus apud Saiidum Clcmen- 
tv.n,perquasmundum^Deiftatuam,afpiceret &quneinea funtadmira- 
retur,&artificcmDeumquqreret,quod&iChryfoftomus fuperPfalm. 
147. & alihi faepe declarat>naturaUaautem per originale peccacum non 
amiferimus, vttheologiomnesconteftantur ; ergo fuperfluum tuiflet, 
eum qui venit redimere nos a peccatis,docere icerum,qu;^ per nos difcc- 
redehemus& poflumus.Vndenecapoftolisitadocendamandauit, fed 
baptizare& docercjqux ipfe fcccrat & docuerat,Matt.vltimo,& proba- 
re per miracula & martyrium, IvLux.vltimo. Vnde Bernardus in f^rmo- 
ne de Petra & Paulo ^\v,Non docucrunt .^pojioli fifc^Ltoriam artewy nut fcencj^- 
£iorUm,mqueAliqiitdhuiufmodt\}fonPlatQnemlcgere,nonA 
uerjAre, &c f^dviutremedocuerur)t, drc^ Itcm S. Clemens in i recognit.in- 
troduc tBarnabam interrogatum aphilofophoRomano,, curexiguus 
culex lcx pedibus a natura donatus fir,elcphas autem tam magnus quatu- 
ortantumvrefpondflreifeiChriftoinmanclatishaberedoftrinam regni 
cceloruiTmonautem phyficarumrerum qua:naturaliterinucft'garipof- 
funt.Nec reprobarunt apoftoli philofbphiam , cu m Ghriftus potius c6- 
mendetPharif^os,quodex coelifa.ciedepluujs&fcrenirateprognofti- 
earentui jUcet condemnet,quod tcmpus M( flix cx fcripturis non agno- 
fcerent eodem modoivtetiam conqueritur leremix 10, . 

X^od autem nec Moyfes pra^fcripferit fihes m fcicntijs humnnis,neG 
Deusphyfioiogiam pereumdocucrirautaftron;omiam,palamcft.Quo- 
niamSalomonaitpDcumtradidiflTemundumdifputationihominum ; & 

C 3, tpfe 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Naziona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



XX Apologia Pro Galtleo. 

ipfeinueftigauit diligeaterdc omnibusrcbus,naturam infpeitandajno 
faltcmMoyfis codiccm.QjLiiMoyresdecocli&terra^&rcimaarumrerum 
creatione&rornatudixitaliquarummatim, qi'arcnusIcgislarori , non 
phy(iologo,dcfcruirent. Vt enim oftcdcrct eijdcm Deum, qui fibi kgc 
dederat,creatorem &gubcrnatorcmnuindi,^ creatione incipit, & per 
gubernationem incedit,&ad particularcm gubernandi modum j3er lcgc 
iibidatamdeuenit.Idemprobatur cxomniumpatrumteftimonio : qui 
infuper addunt Moyfen populari ftylo vfiim^non phiIofbphico;& potius 
iuxta fcnfum plcbis,quam iuxta philofophicum intelleftiim. Vnde cum 
eflet mirificus in omni fcientiajdiuina & humana,imbutus omni fapien- 
tia ^gyptiorum, vtdicitur A(\,j.&c Philo ac lolcphus probatiCc popuvr 

10 fatisfecit,*vt tamcphilofophis fatisfeceret.Namqueomnianon fblum 
€X verbiSjfed ex fiftis,intelligenda dedit eis,qui myftice intelligijt: vt pa« 
tctinconftrudionetabertiaculi adinftar cccleftium,&de candclabro v- 
bifeptemplanet^e^&de veftibus Aaronisvbitotusorbis terraru &ma- 
gnahaparentumfigurataerant, vtdicit Salomon Sapicnt.i8.&:probat 
Paulus ad Hebrxos,& Rabbini. Quaproptcr Auguftmus & Chryfofto- 
mus doccntjMoyfen angelorum crcationcm tacuifTcquod rudes popu- 

11 nonpotuerintintelligercresinGorporeasiaccumproni eflcnt adido- 
lolatriamme illos adorarent:interim,cum dixit facicndo ccelumyf^/ lux, 
dcangelis intelligi pofle apud fapientes:Item ncc dc matcria plcbi mcn- 
tioncmcufecifle, fedaqux&terrarnomincapud dodos intelligi pofle. 
ItempofuitfexdicsMoyfesincreationcqui Auguftino nonfunt phyfi- 
ci/icutccterispatribuSjfcdangelici.ItemD.Thomas inq.68.p.p.docer, 
necdcaercmetionemfecifle Moyfenjquoniampopulorudinihiligno- 
tum proponcrc voluerit;eft aute ignotum populo,an acr fit corpus,quo- 
niam inuifibilis,fed per tcnebras (uper faciem abyfli infinuari. Sjc omnes 
patres tcxtum Moyfis ad philofophiam trahentes , pari confenfu excu- 
fant eius modu loquendi ex populi in capacitatc. Vnde Anaftafius cpif. 
copus, adfenfuumalle^oriamma^isinfpexiflcMoy(cn,infuisallegorij$ 
fuperMoyfenoftendit.Tandcm Chryfoftomus^huiusprudcnti^B Mofa- 
ic2^pr^comaximus,cum allcgoriarum fi.tfcrchoftis&adhtcralemfcn- 

fumfereomniareducat,&moralcm;tameninhochbrofatctur,Moy(en 
in cundis ferc verbis rudi popiilo fermoncm attcmperafl 6: prxcrpuc, 
quaudo Moyfcs ait,Dcu fcciflcduoluminariamagna, quum cnim luna 

ftcllis 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Prq Galile-o. 23 

ftellis mulr is terraq^ fit minor , dicitur luminare maius propter cfFedum 
erganos,&quiaad fcnfummaiorapparet.Et D.Thomasin q./o.art.r.o- 
ftenditjMoyfen requutumcflelenruni heic vulgarem in Ioquendo>ficuci 
in caeterisjnon autem rationcm^yratioenmilunam minorem facit&idc 
dicit in ftellarum & cocli motu; quoniam motus lummarium fit fenfiii 
obuius non autem fpharrarum^non dixiffe de his quod moueantunquod 
dicendumfueratjfiveraeftAriftotelis fententia. Viderefp.ad^^&adj. 
Quamobrem qui vellet candemnare aftronomos> quod ponant lunana 
plurimis ftellis minorem,&terriam telluris partem fere^&lucere lumine 
nonproptereaquod Moyfes vocet eamlummare magnum-isridicuIUiS 
efflctj&ignor^ter impius y vt moxdeclarabimus inaflcrtione quinta. 

Frobatur ajfertio quarta. 

QVoniam omnis homlnum feda^aut lex^qu^ naturalium rerum inuc- 
ftigationem fuis vetat fequacibus , falfitatis nomine fulpeda haberi 
debet. Cu enim veritas veritati non con tradicat^vt habetur in cocihoLa^ 
teranenfi fub Leona^ X.& aUbi, necliber fapienti^e Deicreantis hbro fa- 
pientixDei rcuclantis;quitimet anaturalibus contradrdioncmjpropri^ 
falfitatis eft cofcius.Propterca enim omnes fatemur, Machometanis ob 
id fcientiasefreprohibitas-NaquandoMauri philolbphabantur,plurimi 
Goru,detc6l:afraudc,c6trafidemMachomctanafcrjplcrunryVtAuerroes, 
AuicennajAlfarabiuSjHalyjAlbcnrageljAlbumafarj&alijphilofophi & 
aftronomi,vtin Antimaehiauellifmo oftendimm.Proptcreaquidam rcx 
Maurorti,vt Boterus narrar/cicntias fuisprohibuit • idemqj feruat reges 
Turcaru.ItemapudgentiIe5cautulegeerat,nededijsinueftigatiocurio- 
faficret.Idcircoque PlacoinTuii2eoadmoner,dedij.sficIoquendum>vt 
lcgislat^cs & dij voIunt;cum.t.)mcn eius tclTei a vnum modoDcum vcl- 
let.EtChcyfoftomus^fuperepiftolaadRomanos^condemnat Socratcm^ 
qiiod ciadeorijfalfitatcm nofl'cr,tamcn' moriensdixerit, Galliidebemas 
JtfcuIapio.-dequoPJatOrin Pha^done. Item Athenienfes Anaxagora& 
Socratem & Ariftotelem & alios ph lofophos perfcquuti funtadiiCcem^ 
quoniadedijsiHquircre,quodIcxvetarat,aiififuerc Eos veritatcde Deo 
agnouifire,apoftolusteftatur,& Cicero,& CatoapiidLucanu^&alijmul». 
tiJgitur qui voIunt,Iege Chriftianavtt..ri veras/cicntias,&ftudia>&inv- 
quifitionemrerum phyficarumac coeleftium > hiveljnalc fentiuntd« 

Ghri- 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galileo. 

Chrifl:ianifmo,vcl,vtalijmalerufpicentur,funtcaura. Porrofiveracitet 

lex Chriftiana omnibus cft pleniHima veritatibus , nullius mendacij par- 
ticepsmonmoddacontcmplantibusnihilmetuit , fcdteftimoniumab 
eisinuemt.HocdiuusThom.mi.contragentiles,&inopufc.contraim- 

puanantesreligionem, contracosqui philofophiam & alias fcientiasm 
monachis damnabant,diccrc vidctur Jdem probar ratione in L q. I. ^ 
terumexautoritateSa^omonis,Prouerb. 9. quod/;/>/^/^//^,id eft^tneolo- 
m^,minatami/U^/md cft,fcientias , vi vocarent ad arcem &c. . Non ergo 
fugatfcientias,fedvtitureisadconuocandoshominesin regnum coelo- 
rum;quoniamfibifuntanciil?,&Yeraciterferuiunt , noncontradicunt. 
Nam qux contradicunt/cientiq non funtjcd phantafi^ philofophorum 
vanorum, vt docemur ex concilio Latcranenfi,& in Niceno 2. & in arti- 
culisLutetixdamnatis. Itemquod iubeat,non vetctfcienras , iterum 
probatur cx eo quod Chriftusj. Cor.^.cft Deivirtus &Dei fapientia. Vc 
autem dicitur Ecclef i. Omnis fapientia adominoDeo eft, & radix fapi- 
entixverbumDei.Qiii ergo Chnftianifunt, ijdemfuntfapientes &:ra- 
tionales.VerbumenimDeieftratiofumma , aqua dicimur rationales 
pcr participationem.Et tales nos Chriilus efte vult^opere & veritate fibi 
perfimilimos.(,^mobremqu!generalirerdicunt,noncfleplus fapien- 
dum, necquxritandum in ratiocinio , nifi qUcT abalijs hominibus habe- 
mus,ijChnftianiquodammodononfunt,& Chnftocontradicunt^eiuf. 
quefimilitudinemnobisminuunt.Tcrminantenimopera fapientiijDei 
intrapugiliumcercbri vnius hominisj&ingeniohumano , non Chiifto, 
captiuantintelleftum, vtvultPaulus , quiomnes tyrannos &fapientes 
huius mundi &omnem intelleftum fubijcit Chrifto,2.Corint.io.In cu- 
ius compcdes noftros pedes inijcitEcclcfiafticus,& in torquem colliim. 
Qiii autem in Ariftotelis aut Ptolomxi aut alterius compedes nos inclu- 
dunr,vt Auerroifla:,a quo non cft innoxius Antonius Mirandulanusjpu- 
tantes,melioraingenia Dcumnonampliusfacerc, auteorumdidisnos 
Iigant,& fcripturarum fcnfum ad corum d-fta torquent5& non cx rerum 
naturajquieftliberDeijDcifcripturamlongemchusdeclaransihiChri- 
ftiani vere non funt. Latiflima eft fapientia Dei , non coardtata ingcnio 
vniushominis : &quanto plus quxntur, tantoplusinueniturineajimo 
apnofeiturquod nihilfciamus,cumiottantaquc ignorare didicerimus. 
Echancfcicntiam SalomoninEcclcf vidit,&aportoluscommendat, & 

Socra- 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteca Naziona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galtleo. 15 

Socratcs in reinrellexit.Necqui putantfe fcire, quoniam Anftotelcm 
fciunt,autaliqua nouade a]undo,Dei Iibro,vt Galilo^us , hi fciunt, quo- 
modooportcateosfcire; necverefapientesfunt,nififciant,longepluri- 
ma fefe ignorare,necabiniieftigationc,qiiafifciuerimus,defifl:endum;vt 
' S.Leomonec&Eccleiiafticus C.41.&43. Qiiafienini fcintilla eftquod 
(cimus.Legiturcrgo fipicntiain totoDei codicc,quieftmundus.-&fem- 
per plus inuemtur. Ad illum igitur,non ad hominum codicillos , nos re- 
mittuntfcriptoresfacri. Vtimurtantum doftrinisgentihum, quatenus 
rationales funt a ratione prima Chrifto.Et quamuis illi fupernaturalibus 
non credant, non propterea in naturalibus non funt participes Chrifti. 
Etidcircoauferendumabeis,fiquidbonidicunt;(aic Auguft.2.dedodt. 
Chrifti.)tanquamabiniuftispolIefroribus ; quieum veritatem ccgno- 
uillent,nonhonorificauerunt;ideoque meruerunt fidem non acciperc 
^» fupern;mrralem. Agnofcimustamcnin cisquod Chriftieft: fednoftra- 
Hjf tes prxferimus.Namgratia perficit naturam,etiam in naturalibus,vr do- 
centpatres,&D.Thom.i.2.ErgohabihorcsfuntChriftianiadveritates 
inueftrgandas,quam eihnici, fi cartcrafuntparia.Iniuriamitaquc Chri- 
Hprfto facit,qui ethnico fe lubijcit. Suh omml^gnofrondffo prcjlernebaris mere- 
/r/jf^dicitPropheta.HocHieronymus intcllexitdehi>,quifapient!xfc- 
■ cu1ariumfeprofternunt.Proptereaineprft.ad Pammachium , exfigura 
tcftamenti veteris, 5"/ amxuerUymc[u\tyrKtdtercm alienigerjdmy hoc eftfcienHam 
fecuUrem gentiliumyrejera ems capi/IdSydr v^igucslaua^^c, Et hunc m*odum ift 
Concilio Lateranen.docemur. Et in qua^ftionc noftra , vtrum cxpediat 
nouamcuderc philofophiam,oftendimus,quodhoc tempore, quando 
fuperbitancillafupradominamtheoIogiam,explodendafitficut Agar. 
Etquiafilijlfraclexparteludaicc&exparteloquuntur Azotice. Abij- 
cicndse funt,vt iubet Efdras,vxores alienigena^ , &: capiendic dc filijs-Iu- 

da,hoceft,dedoarinisfan61:oxum;&demundo,Deicodicc,funtrcfici- 
nda? fcientia^,vt nos fccimus,&: Galilajus facere non ccfTat. S. Thomas 
ctiam i.qu(jft.i.ait,quod gentilestanquam teftcs contra feipfos,non tan- 
quam iudices,nec vt teftes contranos,citcntur in fcholis theologorum. 
Mirumigitur,quodpromagiftrishabentur, (vtBembus ftupet,; etiam 
thcologorum.Abfithoc. 

Ergoquivetant Chriftianisphilofophiam, quidfit Chriftianum ef- 
femon intelligunt \ &c funt fimUes luliano Imperatori ,qui ex fide apofta- 

tauit 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Naziona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



r 

26 ApOLOGIA PrO GALILE.Or 

taiiit,& interdixitChnftianiJomnesfcientiasrVtfuis anciUis deftitnta 
theologia > nonpoiletvocare homines admcenia ciuitatis Dei. Ethoc 
etiamjD.Thomasineodemhbelloconliderat. Quid nunc vocaret eos 
qui prohibent nos philofophari in hbro Chrifti^qui eft mundus,cum lu- 
hamftasfaciat eos,quimonachisinhbrisfecuiariumlegercprohibitum 
eflrevolebant?Excuiationcnonhabentafcriptura Dei.Non enimillud, 
Nolue/apere plufquaoportety &Cy^i vidctnr ftbt fpienscffeflulttis fiatycH con tra 
nos>fed pro nobis. Non cquidc ftudium vetat philofophandi fcd no phi- 
lofophandi vltra,quafi omnia fciuerimusj&fapientia ex proprio arbitra- 
tufuprareuelatadodrinam leerigcntcm,&metientefuomodulodiuina 
dogmatajVtfacmntgentilcs&hseretici&qui ponunt fcripturarumlu- 
cernamlubmodio Ariftotelico. Vndeinlibro Iob,contra prudentiam 
humanam multadicuntur,&in liaiacontra Aftrologiam. Conftat au- 
tcm,prudentiameire diuiniflimamvirtutem, &aftrologiam fcientiam 
vtiliffimam,vtHicronymusdocct in prologobibliorum. Ergoprohibe- 
turprudentiahumana,quando fupradiuniam exaltaturMachiauclIifti- 
cej& quando putat.fe proprio ftudio aftequi pofle>quod /upra naturam 
eftj&non poftulata Ueo:(imihter&aftrologia,qiia:fupra prophctas in 
Babylone ieerigeb^t, & pr^efumebat futura contmgentia certo pra?- 
nuntiareuionautem qua^prophetias fubijcitur, &fapit ad fobrictatem 
coniedurahtcr de futuris. Et iic dicito de (cientijs alijs. 

A p p E N D IX. Ad gloriam Chriftiana^ religionis no modo fpe<fi:at,per- 
mittereftudiuminucnicndinouaslcientias,veterefq^renouandi, ita vt 
nonindigcamusvngues & capillos alicnigenarum refecare, fed etiam 

fpcdat facere,ne fcmper Machiauellus & lulianus inlultcn t nobis^quod 
Chrifti/apientiiE Dei fped:atorescum fimus, tamcn fcicnti>sa ^entili- 
bus pernosdamnatas mendicamus,quafi faciendoillos nobismeliorcs. 
Cuiargumentofupracx Auguftinorcfpondimus;& prohxius in Anti- 
machiaucllifmo,vbietiamfubiecimus,quod appiobatiolcientiarumin 
Chriftianifmo fit vineulum magnum inrci alia , qux me retincnc 
in ecclcfia Deixredo quod & aliosicur lilud 
nuncrumpamus. 



Froba- 



Apologia Pro Galileo. 



^7 



Prohaturajfenio quinta. 

Clergolibertas Philofophandi plus vigctin Chrifti.mirmo , qiiamiti 
*^caeteris nationibusjvtprobatum eftjquicunquc philo/ophantibus le- 
ges &: metas prxfcribit ex proprio arbitratu, taquam ex S. Scriptur^e dc- 
cretisjnonaliter fenticndumdoccnsaciprcfentic&rcripturas vni tan • 
tum icn/ui fui ipfius aut alterius philorophi fubjjcit &:coard:atjisnon 
modoirrationabilite/&: pcrniciole, fcd ctiam impicfc habet: quippc 
quiafcripturasianaasludibnophilorophorum&irrifionibusgentiliuni 
achxreticorumcxponitjquibusetiamaditumad fidem prarcludit, ncc 
vocatadarccm,fcdcuocacabarcefidei>infidelcs;S:rpirituifan(a:o fimul 
iniuriam facit. Cuius fermo cum ficprargnantifTm^us foccundifllmus, 
(teftcAuguftinodc do£t. Chriftiana, &: Chiyfoftomo fuper pfilmos, 
Ambrofio &:Origcnein omnibus operibus jpforum , &: Grcgor. 15. mo- 
ral.)rcdditurhacdecaufafteriliflSimus.F^cundiflimusautemeftnon (o- 
luniinlenfumyfticojfedetiaminlittcrah', vtAiiguft.docet ini.de trinit. 
&:D.Thomasini.q.i.art.io.&:Caictanus Carduialis ibidem.Patiture- 
iiim omnes fenfus & expofitiones, qiia: alijs fcripturie tcxtibus non con- 
tr^idicunt direilc vcl indireftc,vt habetur in q ^i.art. 4. 

Huiufmodipr^etercamultiplicisexpofitioniseamreddit caufam D. 
Thom.opufc.io.q.i8.quampriden>dixerat Auguftinusi.fuper.Gen.ad 
lit.M^///^,inquiens, exttthu^facrdfcripturn^ verha expomnttir^ vtfe ahirriftone 
cohtheaptiyffl^ti litcri^ f cuUribtd^.\n\A>. \cvo detrinit. vtvarijs vijs cauilli 
ha:rericorumeludantur,idemfierid6cet.ItemD. Thomas in eiufdem 
opufcul. prooemio : Hocinprincipio proteflor , cjuodplures horum articulorum 
adfdei do 6lrina?n non pertinentfed magls ad phtlofophorum dogmata. iiultum 
autem nocet talia , qu£ ad pietatis do^rinam non JpeStanti ajjerere velnegarey qua- 
fipertinentia adfacram do&rinam. Dicitenim K^ugufttnu^ in 5. Confejf Cum 
audio Chriftianum aliquem ifta [fcilicet qu<z philofophi de coelo (jr ftellisdr defo- 
lls lunA^motihtis dixerunt) ncfientem y ^ aliud proaliofentientem.patienterin^ 
tueor opinantem hominem: nec illiohejfevideo , quum dete^Bomine creator 0- 
mnium , non credatindigna y fforte fittu ^hahitm creatur<it ignoret : oheft au- 
tem jfi hdicad pictatis do£lrinam pertinere arhitretury&pertinacim affirmare au- 
deat,qHod ignorat.^^d autem ohft t manifeftey( fu b fequ i t u r D . Thom . ^mani^ 

D z feftat 



V 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nazionc 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



x8 Apologia Pro Galileo, 

jejlatidem iugufttntisi jiiier Genefadlitteram.T urpeeJl-^tnqmtynimUy&perni' 
ticfum^ac maxime cauendHm^vt neChriJltanum de his rehifSyquafi fecundum Chri* 
Jitarfas litcr^ts lec^uentcm.ita delirare qmltbet injidelis audtaty , qucmadmodum 
dicitury toto coelo aberrare conjpicicns , rtfum tene> e vix popt. Et non tam mole- 
Jlurn (J}j(juoderranshomo vidcaturjed qued autores nojl/ i taliafenjijfe creduntur 
db e/s,qui foris funtyd^ cum magno eorum exitio de quorum Jalute faiagimti^ , tan- 
ejuam tndoUi refrehenduntttr. Vnde mihi vtdetur tutitis ejfe, vt h^c qujt, philojophi 
cGmmtincsfenJeruntc^nofrjijideinon repugnant, neque ejfeajferenda extjtime- 
mu^s vt dognLitafideiJicct aliquando fub nomine phdojoifhorum tntroducantur^ne- 
queftceftnegayjda tanquam ^dci contraria^^nefepienttbti^ hmtis mundi contem- 
nendi doiilrinamjidei occafto prdbcatur ,\\xc D. Thomas cum S. Auguftino. 
Ex quibu s patet,quam imperite3& contra patrum decrcra , recentiercs 
quidam Ariftotelifmumjquafidefidecflet^defcndant, propterea quod 
D. Thomas Ariftotclem expo/uerit; quum hic omnino contrarium do- 
ccatjVt in relponf. etiam ad argumenta plenius videbimus. Ergo VlyflTes 
Albergettusdchiscftjvolenslunampropriojucerelumincquiafcriptu- 
x^d\C2Li,tunanondabitlumenJuumy^Ac'\Qmyimin \yjfuum ; quod multas ta- 
menpatiturexpofitiones. Sed qaidmirum,quando & ipfe Auguftinus 
&alij patrcsficerrauerunt,nonm vniuerfUi quam docuerunt,, fedin 
parttculari huius fyllogifini propofitione dcficientes. LaftantiusFirmia- 
nus enim prius in lib sxapu 25. & Auguftinus in de ciuit. Dei conftan- 
teraffirmanr.antipodasnonexftjLrc^quiaillihominesexAdaminonvG- 
nerintorigine,quodeftcontra /cripturam/acientem cx vno omne ge- 
nushominum Addunt &rationes phyficas. Procopius Gaz^us anno 
Domini^oo.contexuitcatenam expofitionumfupcrS.Scripturasexo- 
mniumpntrummonumentis;&probat,antipodasnon exftare.Etcxeo- 
rum didis & autoritatibus facr^e Scriptura: S.Ephrem in toto altero he- 
mifphxrio,aCt)lumboinuento,paradifum terreftrcm ponit.Etquidem 
pro hxreticis habetur apud patres quofdam, qui antipodas ponunt. Ni^ 
hilorainus eoruaflertio contraria veritati per nauigantCi panditur. Vn- 

dcfivcrecontrariumfcriptur,sDcieft,exftarcantipodas,vtillidixerut, 
aut paradifum terrcftrcm illic cfl^e aut inferos & purgatorium , vt Dan- 

thesJfidorus&aIijopinatifunt;fequiturquodveritas^ampropalatapcr 
columbum fit contraria fcripturis Dci aut diflbna. Prxtcrea idem 
1 rocopius & alij putabant , tcrram tffc fuper aquas fundatam & ci 

iunata- 



Apologia Pro* Galileo. 19^ 
in natare , quodolimXenophan.esphilolophiisdixerarrquaopinionem 
probanr e fcripturis.dicentc D2L\vd:^t^rr^auttterrdmfuperaqiia^^ in PL. 
135. & in PL / 13. Supermariafundauit eam, Nihilominus nunc pcnfilis ay pa-- 
ret.inmedjomundUeipfamfuftcntans&aquas, nonabaquisiulten- 
tatadeorfumjvtipficrcdebanr. Nequeenimdaturdcorfum Ibcundum. 
naturam,nifi centrumjfecundum cujufquefydematis conferuationcm, 
contendentibus partfbusadccntrunijvtvniototius &:conferuatiocele- 
bretur.-vndeetiampartcs (blispondcrantadcentrum foliSj&parteslune 
ad centrumlunaijQuodanxietorfitS Ambrofium,nemotusccehfitco- 
ppfitus ex, eleuatione aut deprcffione , vndc inchnabaradquictem e- 
ius €um ehryfoftomo & alijs patribus.Quie tamen argumeta in mathe- 
maticisparuifuntmomcnti. Vide,quampernicicfumfitiftaaffirmare, 
quafifint de fide. Philaftrius epifcopus quxdam de fide eflc pronunciar, 
qu^ funt contraria fidci 5 . vt , quod tantus fit numerus annorum mundj , 
quantusabipfopomtur;&quod,quandoDcus mfpirauit Adamofpira- 
culum vitx,non dederiteianimam/cdfpiritum fana:um;& tamcn a ca- 
thol(cis&hxreticisirrideturinvtroqueaflerto.CautiorfuitBcda,quodi 
hydropifis fit morb. ex vitio vefica: natus;& D.ThomaS", quod fub ^qua- 

torenonpoflinthabitarehomines^Ariftotclisautoritatcmotus, quam- 
uisAlbertus&Auicennacontrariumfenferintmamnonquafidefideifta 
protiilei-untjcum pofletalicgareD.Thomasgladium flammcumj&nuc 
gcographia&raedicinaredarguitcos,fcdabfquepericulofidei. Fadius 
crrarunt^qui zonam torridam cflegladium flammeum angeh cuftodie- 
tis viam paradifi doccnti cum iam nihil impcdimcnti viatoribus &naui.- 
gatibus zonam jllam afterre cornpertum fit. Quid dicent Ethnici &Ma- 
ehometifta:.,quando ifta,tanquam ex fcripturis nobis pofita,audiiit? Nos 
poflremusmMachometumretorquere,'quodfubiftaterraponatah'asfc-- 
ptemterras,&.boucm,& pifccm,cuiuscaputinoriente,.&caudainoc- 
cafu,fuftincnteshasteHures.ScdieuiseftcQnfolatio ,> ahorumerrorcm. 
pandercquando & vbt & nos etiam erramus. . 

QuascbresfiGalilc.us vicerit,nonmodicamirriflonemcomparabut 
Romana^fideinoftritheologiapudhxreticos ,quumiam omncs hanc 
do6trinam&te!efcopiumauideamplexatifintinGermania,Gaih'a,An- 
gha, Pblania, Dania,5uecia,&c. . Si autem falfafit GaHleifcntcntia, ml 
incommodabit thdologica^ doiftrinx.lSion enim omnefalfum cft contra 

X> 3; fidcm. 



WMmmm 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale dl 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Gaiileo. 

fldcm in ecclcfia militanti , quem.idmodiim fortaflis eft in triumphantu 
Alioqiiinerroresinphy(iologiaranaoriim,dcprehcn{i,eoshqrcticoscriC 

probarent.Itcm fi flilfainucnictur^non pcrdiirab>t.(^iproptcrarbia'or, 
nondcberehuncphilolophandin>odumvetari;tumqiiiaaiiidiusabha^- 
ret!cisamplcxabitur,&:nosuTidcbimurfcimus, quantopereconquefti 
fuitVkramontaniobdetcrminationfcsquafdam in Conciiio Tndcnti- 
no faa.isiQind facicnt,cum contra phydcos 6^ aftronomos nos infurgc- 
rcaud'ent?Nonncftatimacclamabunt,quodnatU'ra^,nedum fcriptura?, 
viminfcramus.ScithxcCardinalisBellarminus,TumquiaAuguftinus 
^ Thomas fcntiunt.vt probatum cft^pcrmitti dcbcre,ficut pcrmittitur. 

dicercco!! um efiedcquinta cflentia, & dies a planetatum dominrjs no- 
minan,vtnotatD.Thomasinopufc.io.art 39.ficutinproaemiodefinie- 

rat. 

Vrohaturajfertio pxta. 

SExtaaftcrtiononindigctalinprobatione.Palamenimeft,quodnifie- 
uidenterdiredc velindireacrepugnet feripturisfacris, autdecretis 
Ecclcfiafticis,nonfitfalfitascontradoftrinamcatholicam,&vtD. Tho- 
mas & Auguftinus in aflertione ^.allegata dixcrunt, in his retinendis fit 
aflenfus, &: npn temerepronunciandum intra Ecclefiam. Ex di^lis patet, 
quod dotlores theologi multos errorcs amplexi fint ex philofophia gen- 
tili,vtillud dc terra fupcr aquas exXcnophane;&:quod antipodes no ex- 
ftet,& fol per boreales terrse partes nodu feratur 6cpropter montes n6 vi- 
deatur,vt Ariftot. 2. met.teftatur;& quod fub zona torrida non fit habita- 
tio;& quod paradifus terrcftris fit in infuHs fortunatis,aut in orientc apud 
Chinenfes,autpropelunam;&:aliahuiufmodi : nectamcn finthxrctici 
poftdctcftaTn falfitatem. Et falfitasin Galileo dcprehendinonpoteft. 
quoniaexobferuationibusfenfatisin libromundano prdccdit,nonexo- 
pinione:ncqueloquiturtanquamdefidc,vtdcprchenfusipfcirridcri& 
cum eo fcriptura pofllt.Scd hxc in folutione argumcntorum , vbi, 
quampcrniciofamagiscx Ariftotelcjeccptafint, ctiam do- 
ccbimus , abfquc fidci incommodatidnc. 



(•••) 





Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galileo. 



Hypothe/istertia. 

TTy£c oportet fcire pro fundamcntis,qu/cunqueiudex eflevclit in h ac 
-^caufa.Etquoniam de fcripturar fandx phy/iologia controuerfia eft 
prx(ens,qui ludex eile cupir,deber,vr ex praedidis habetur , modum ex- 
ponedi fcripturarum fandarum fenfiis myfticos & httcrales omnes caU 
lere>lecundum fanftorum patrum expofitionem &: natura: codiccm,per 
omnesfcicntias,prxcipuephyficas,&:mathematicasobferuationes. Si- 
quidcm fcri ptura,qua^ cfl: hber Dei^facro hbro Dci, qui c(l natura , noii 
contradicit.Hunc autem per oculatillimum homincm , per omnes fci^- 
tias verfatum^oportet lcgi,vt vtriufqj Ubri concordias apparcntes, & dil- 
cordias Iatetes,examinare pofsitjNecprout Ariftoreles autalius decer- 
nitjiixterpretari vtrumquc, fed omnium philofophorum dogmara fcirc, 
& ficut iegimus,in vtroq5 hbro Dei,proprjj$ fcnfibus &: patrum fpiritu &: 
ecclefix (andsE foecundiilimo intelledlu exponere debemus,ab omni in- 
uidia &pairionealieni>qux iudicium obnubilant&: torquentme fimus de 
iIlorumiudiciunumcro5qaosHor.u:ius figillat^decontemporaneo pro^^ 
ptereamale fenticnte: 

Aut quia ml re^nm^ntftquod pUcuit fihi^ducunt\ 
Aut quia turpe putant^parcre miriorihns^^ qu<& 
hnheribes didicerejenes perdcnda fnteri. 
Et S.Hieranym.usin cpift. ad M.ignum , cu dcclarafler^omnium phi- 
lofophoruni-d fc plinisfuifieadornatos (crjptoresfanftoSjaddidir:,^^ 
vtfmdeas w,(qai fii pcr prxdidtis eum rcprchendebant )nevefcc ntium den- 
uht44 inuideat edentidu4^aut octdoscapre irumtdpA contcmmt. Noenim nifiex 
inuid.a,quoQtaliaipfiignorent autfc redcfpcrenr,autiterumfieri difci- 
puUverecundenturquum nunevoceturmagiftn^fubhmiorjbusincom^ 
modos rnodernis ingen: js fefe efficiunt. 

^ ConcltiJiQ httms capitti tertif. 

ERgo probatum eft,quod ncc zelus Dci fine fcientia > vt dicebat Bcr- 
,nardus,nec lcientia finc zcloDei pollit dc his:iudicare:ac que (inzki'' 
'cnda i &quopa<^to2elaudumproDeo>nonpro.homine ; praeoculis 

babeu- 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



51 ApclogiaPro Galileo. 

habcndoilludNum.ii.vbilofucdiim zclaturpro Moyfe ideoquc xgre 
fert quod ^li j in c .ftris prophcrnrent,nudiuit,^«/^ det.vtvntucrju^fopului 
fropbctety&det iindomwt^[]'nitimj Jum, Quod nunc dicerct longe ma- 
gisdereD.Thomas.Vndcmagiscrubcfcamus,quodproArjjfl:otcle,non 
proMoyfe,autproD.l homacraffczelantes,noftros Chnftianos pra^ 
gcntihbus,philofo:phariprohibemus. 

C A P V T IV. 

l^ej^ondetur.adargumenta , contra GaltleumcapiteprtmQ 

fropojtta. 

Adpiimum. 

AD primum crgocontraGalileum^refpondebamusinquarftionepr^- 
cedcntivbiexaminauimusjanliccatnouam cudere philofophjam, 
&Peripatecifmum autoritate ^poliare. Nuncautembreuiter dicimus,, 
hicreticum c{reanertum,quodthcologiafundetur in Ariftotclifmo, aut 
quodindigcat philofophorum do£trinis adfui probationeex partefui; 
icd tantum ex partc noftri Ariftotclem allegari ; non vr fit iudex in theo- 
logia,ncque tcftis contra nos,fcd teftis cotragentiles fuos & alios fophi- 
ftas,&quandovttcftiseorum quxinmundo vidit,tion vtopinatur, ad- 
fertur;quod probatum eft in fecunda hypotheli ex D .Thomxi. q. i. 
contragentil.&opufc.io.Etquando D.ThomasTidel:>aturefte nimius, 
conrra proprium pra:ceptum,in allcgando Ariftotele, dum theologiam 
fcribit,reprehcnditurdehocinarticulisParifienfibus. Poteft tamencx- 
cufari no inepte,vti nos excufauimus in qua?ftione prxdicta. Item fi quis 
condemnat Galileum, quia Ariftotcliaduerfetur , condemnabitprius 
Auguftinum,Ambrofium,Ba(ilium,Eufebium,OrigcTiem , Chrvfofto- 
mum,Iuftinum,&:aliosiandos Ecclefixque dodorcs , qui Ariftotclem 
non modo in mctaphyficis fed & in phylicis dogmatibus ferc cutidis c6- 
demnarunt,&Platoni potiusairt Stoicis fauerunt ; vtpatctlcgentibus. 
Imo SJuftinuSjCognamento philolophus&: martyr libium fcnpfit , ad- 
titulatum contra Ariftotelcm.Quapr.)ptcr nc(ciunt,quiddicant,&im- 
piecrrant,(vtprobatumcftinaficrtioncquintahypothcfco$ fccundx,) 

qui 



Apolog.ia Pro Galileo^ 35 

qui putant , Ariftotelis ruinam in thcologiam vcltantillum redundarc. 
Nosautem&contrariumprobauimus.Nificnim eius autoritas euerta- 
tur,adhuc nosinfcftabunth^erefes eius,videUcet i. quod motus fit ae- 
tcrnus,cumalioquinoncflctDeus;quod Ariftotclem firmiter tenuiffc 
hb 8.phyficorum,&i2.mctaphyfetiamD.Thomasibi,led.io.teftatur, 
contraq;ipfumpugnat,ncdum Iuftinus,&patrcsalij :Item 2. quoda- 
iiima fit immortalis, vel vnatantum immortalis in cun(9:is hominibus: 
3. quodDeusinferioranonrefpiciat: 4. quodcontra Angelosmoueat: 

5. quodpoftmortemnon fitpcenanecproemium: 6. quod infcri finc 
fabula: 7. quod Dcus agatde neceifirate : 8. quod fortuna refcindat 
feriem prouidcnti^e: &ahamulta ,qux dicit contra fidem, etiamrcftc 
D.Thoma,nedum Aucrroc,& Alexandro, &c2eteris Gr^cis atque A- 
rabibus.ProptcrcaqueaS. Vinccntio,&Domino Serafino de firnio,m 
expofitioneapocalypieos^vocaturAriftotelesphialairseDei fuperaquas 
fapienti^cftuiaa tertioangelo.Et Origenesdicit Ariftotelem Epicuro 
peiorem&impmmmagis,inhb.contra Celfum.Yideetiaqu^c &quan-- 
tacontracum tcftentur Auguftinus, Ambrofius& luftinus, quiexpo- 
tiunt Ariftocelemin fuofenfu. Quapropter miror , quomodo fcio- 
Ii fundaritheologiam putcnt in AriftoteIe,& hoc S. Thomse impingant 
etiam noftri hratres aliqui,cx hoc ipfum laudantes^ficut impofuerunt o- 
lim TheoIogiParificnfcs,eum ex hoc repith endentesicuius contrarium 
D.Thomasprofitecur&teftitur. Curautcm Ariftotelem cxpofuerit, 
& eo vfus fuerit in bonum fidci/acicndo de veneno theriacam , in arti- 
culo prarcedentididum eft. 

Galileus autem fidei fundamentis inha:retj&de natur^Iibus loquitur 
fobrie,ficutteftisobieruationum,nonficutopinator,vtifacic Ariftote- 
les dc ccrebro fuo.Quare propter hoc lau dandus cft.Infirmatio enim in- 
fidclium dogmatum & mendaciorum gentihum,eft roboratio Chriftia- 
nifmi,non euerfio theologise. Et hoc efle vnum ex his,quie iudiccm fcirc 
dccccprasfaci fumus.Qupdauccm hasrefes exAriftoccIifiiio prodierinr, 
cxNicephoro & casccris hiftoricis ecclefiafticis nos alibi oftendimus> vc 

6, quomodG Ariftocelcs Aucrroifta ficofficina Machiaucllifmi,&phi. 
lofophia,quasfumicur cxmundo Dci hbro, ancillctur chcologiie 

& conccftccur, non quae cx opinance Arifto- 
celeaujf quouisalio^ 



34 Apologia-Pro Galii.eo^ 

QAdfecundum. 

AD2 rcrpondeo,negandoquod Galileidogmatafcholafticisomni- 
bus atque patribus aduerfentur.Nam ct(i aliquibus eorum non con- 
lonatadlitteram,confonantt:amenfecundum intentionem. Ipfienim 
veritatem fibianteponendam effe v olucruntmec de Philofophicis tan- 
quamteftes, fedtanquamopinatores &:recitatoresloquuti funt. Vn- 
de tcftes illis pra:ferri debent.ficut Chriftophorus Columbus nunc pr^- 
ferturLaaantio,Procopio,Ephremo,alijfq; fandbsdodoribusj &:Ma- 
gellanes S.Thoma:,& Antori.&alijs. 

In hoc ego infuper oftendam^/^nw^ quod theologi quidam amplexa- 
tilintPhilofophorum dogmata magis pugnantiacum fcripturis & fan- 
6tis doftoribus^quamfuntdogmata G:i\i\c\ .ficundo , quod plerique ex 
patribus &fcholafticis cum Galileo fentiant.'/^r//^? &fcripturam illi ma- 
gis fauere^quam eius aduerfanjs. 

PrtmHmprohatur,^^mc<£\\xmY\on effequintam cftentiam, fed exe- 
lementis aut igne folo confticutum y pra^fertim fydera , omnes philofo- 
phiolim docuerunt,& fandi^Auguftinus, Ambrofms, Bafilius , luftinus, 
Cyrillus,Chryfoftbmu.%Theodoretus; Bernardusm (crmonc. Mulier 
«?/<f?^/^/f;,&magifter fententiarum.Ethocex fcripturis probat Ambrofi. 
in hexaem.Iib.^.vbi dicituViCa^liperibunt ydr omrjesjicut vefttmentum 'uete- 
rafient. Ide facit PhilopxDnus^pro Chriftian is exponendo libros de Cce- 
lo Ariftotelis contra Anftotclem. Nihilominus lcholafticimultiabfqj 
fcripturarum,vtdicunt,damno,ccelum dequintanaturafaciunt. Quod 
innumerisinlocis Ambrofius^tanquamfiditium, &diabolicum inuen- 
tum,deteftatur:vt & luftinus & Bafilius. At S.Thomas,qui Ariftotelem 
cxpofuit,ini.tanfentextum Moyfis de operibus lex dierum cxponitad. 
vtramq; partem,& de fentcntia philofbphorum ac patrum,& dc fcnten- 
tia Ariftotelis,/ed illam tcxtui magis C0uenire,femper docet in q. 65.6^. 
67.7o.7i.ArjftoteIicamveromagisrcpugnare;quodfcioIinonanimad- 
ucrtcrunt. Praetereafolcmcflcformalitcrcalidiflimum &lucidiflimum, 
lcripturaDcitcftatur.Nami.Genc('.fit/^;w/;?^rt'wj///^idecalorcvcroc- 
lus habetur in Pf iS.item Sap. 2. & Eccl. 43. & alibi pluries.- & in Sap. 17. 
datur ilIuminatioigni,&7?^'//4r//;w limpidis flammts. Hocautcmitalcha- 
bcrcA hasrcfin clle,c ontraiiu fcntircdocct Amb.in hcxacm.li. 4. & Ba- 

fiUus 



ArotOGiA Pro GalileO. 3f 

filius idemfentit;imo Aug.quoq> & Chry(:& Iuftinus,&Bcrn,&Origc- 
nes,&:Philoponus,&omnesquotquotlegipatres. Etecclefia canit in 
hymno Kmhioix^noJdmJolreceditigneHs. Nihilominus quodfbl non fit 
calidus formalitcr,lentiunt alij fcholaftici abfq; herefeos labemec eccle- 
fiaidprohibetfcncire.Ipfequoq; Ariftot.autor pofitionis, neclucemin 
fole ponit,vt patet ex i.de coelo,tex. ^z. vbi lucem & calorem fieri cx ae- 
ris attritione docet; & Simplicius conteftatur, fic Arift.fen tire , vt & A ^ 
lexander.ItcmAuerroes inlib.de fubftant.orb.c^left.Ariftotclemlucc 
& calorem foli abftulifte perhibet;fed a rcccntionbus, dodrina^ Arifto- 
telisnonacquiefcentibuSjlucemefTe reftitutam. Etprofedofi luxrefti- 
tui dcbet ne fcripturis aducrfcmur,dcbet & calor. Propterea enim abftii 
lit Ariftoteles lucem;nefol fit igneus. Ettamcn contra Ariftotelem & li- 
teram fcripturse multi modernorum fentiunt aliter,hcc vetantur. Gali- 
\x\xs vcro fua ex fenfu probat dogmara,& vetatur obferuare codice Dei? 
Omitto ahas opinioncs,qu2E a m aioribus retentx,tanquam de fide , iam 
pcrcommunemcxperientiamoftenduturcflcfaifxjvt, quod antipodes 
noncxftent,quodnonfithabitatiofub sequatorcquodparadifusaut in- 
fcri fint in altcro hemifp^hrio aut in infulis fortunatisjitem quodProco- 
pius,Eufebius & alij terramfupcr aquas fundarint cx fcnptura,cuius c6- 
trarium oftendcntcs alij , non damnati funt^ & nunc at expcricntia dc- 
fcnduntur.Qu^militantproGalilxo. ^ 

Secundum probatur.^x, primo an terra fit in ccntro mundi an extra, non 
modo nihil pertinet ad dogma fidei, vtdiccbat D. Thom.in 4. aflTertiG- 
ncifedafl^criturctiampofteriusa patribus& fchokfticis. Imprimis La* 
a:antiuslib.j.c.i5-Procopius,Diodoius Epifcopus Tarfenfis. Eufebius 
Epifcopus Emiflcn us,Iuffin.in q.ad orthodoxos , & alij exiftimant , non 
cflrctcrramincentromundi,neccoelum eflerotunduJde fentit Chry. 
in h6.^.& ij.fuper Gen. Et in homil. ji.fuper cpiftolam adRoman.vbi fit 
gehenna,ignotumefleputatmortalibus.-quod& Auguftinus docct lib. 
2z.dcciuir.Dci,c.i^.& Magiftcr in 4.dift. 44.& D.Tom. opuf II. art. 15/ 
Gchennam autem cfle in centro vel loco tcrr? noftrae cx inferni vocabu- 
lo fcitur,& quia Apoftolu^ Ephcf ^.dixit, Chriftum defcendtjfead tnferie^ 
res partester7^.Exgo ibi efl: infefnusinifi aiiasi^erras ponamus,& Dauid di- 
citdeChriftoadinferiora profedo, vtcxponitPctrus apoftolus, Afto. 
rum z Non derelinqn^ animam meam it$ inferno. Ergo vtrum tcrra fitin 

E 2. centro 



i 

! >' 

36 Apologia Pro Galiieo. 

ccntro mundijefHgnotum.Atfi tenebras infernalcs/x'/m^ma Chrifto 
vocacas,extra mundum qu is ponat,vt aliquando (ufpicatur Origenes fu- 
per \iatthxum5&: Cliryfbftomus opinaturfuper epiftolam adRoma* 
nosifequeretur^quod fint alia fyftcmata extra mundum noftru;quod ce- 
fores in Galilaeo damnancquia fcripturam & fanaorum patrum codiccs 
fcrutati non funt. At extra controu crfiam Chry foft.fupcr i .ad Theflal. 
hom.7.de tcrra hoc tantum fciri pofle clicit,quod fit frigidaSc ficca &ni- 
gra^vltranihih &pra:cipue, quis locuseius&fitus.in mundo,&c. Ergo 
non docet nos fcriptura,quod fit in centro potiui quam in circumferen- 
tia. Vti & Chryfoftomusmcertumcfiredocet,anmoucatur,an veroftet. 
Nam vltra tres primo didas conditioneSiVidcI.frigiditatcm , ficcitatcm 
&nigredinem,nihilfciri poflc,definit.Cum Chryfoft.autem Theophy- 
ladus cft5&: ali j,vt Ladan tius, A uguft. ProcopiuSjDiodorus & Eufebius : 
&Iuftinuscontendit5nonefleincentro. Nefcio ergo 5 cur noftri nunc 
thcologi , abfquc prxuijs demonftrationibus mathematicis aut cxpcri- 
mctis,& finc reueIationibus,fe pro ccrto fcire arbitrantur,quod terra fit 
incentro mundi&immobilis,&contrariumeflecontrapatres & fcho- 
lafticos , quos non viderunt. At fi vera fit fentcntia eorum ;qui infernum 
in centro terracnoftriE ponuntin quo ignis cruciet damnatos 5 vt Grego- 
rius& alij videnturfentircitunc oportebitterramefl^e mobilcm. Nam 
Pythagoras, tefte Ariftotelc, qui ponit in centro terrxlocumpcena- 
tum, & igncm motus caufam, ponit terrammobilcm &animatam, 
vt Ouidiusquoquefentitin i^.metamorph.&OrigenesfuperEzechie- 
lem,&Alexander Aphrodifa^us, & Plato. SedD. Thomasopufcul. 11. 
art. Z4. quia fitcontra naturam necpoflitmiraculum tribui,ponitinfer- 
num alibi,& ignoratum. Oportet ergo,fi eft in centro zcnx , terram eflTe 
intus calidam,& mobilem fecundum Grcgorium & alios poni ex ratio- 
neS. Thoma^. Non «rgorepugnat pofitio Galilasi S. Gregorio,fcd A- 
riftotelifmo. 

Quodveroc?Iumftellatufirimmobilc,doccntProcopius,Diodorus, 
Eufebius & Iuftinus,& Chryfoftomus ibid.& in homiL 12. ad pcpulum 
Antiochenum,& in homil. 1 4.& 27 .fuper cpiftcLad HebrsEos, probat ex 
feripturis&rationibus,quodca^lumficimmobilc.Nadicit Apoft.Heb. 
8.1oqucnsdecoElo,quodfit tabernaculumfacerdotis Chrifti , ^fwJ/xU 
DcH^ & non homo:y\yi fixupronunciatur coclu & non mobilc, Ccut & in c. 

> 11. Augu- 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



" Apologia Pro Galileo. 37- 
II. Auguftin. vcro in z. fuper Gcncflnad lir.cao.narrat.a mathe marf cis 
lui temp orisjcertiffimis demonftrationibus efleprobarum^quod calum 
ficimmobile.-nccdcbcrephilo/bphos inh srcpudiari , neciatisample- 
dijhedcrifionithcologiam & nosiprosdemus. Pr^etereapra^fati patres 
puta ntyccelum non efle mobile.ncc rotundiim^quia alias. contradicatur 
prophctis &Moyfi,&:Pralmoi03.qiriiuxtahtteramChryfoftomiait,6^/^- 
tuit calum tmquAm tejiudwcm, extendtt ipfum tanquam tentorium. E t hanc 
fuifleohmcotrouerfiamintcr Chriftianos & gctilcs^ luftinus memorat. 
Copernicus autem hoc probat exjiomine,.quia omnia carlat. Nos e tiam 
eum Bafilio,quodfit caloris opere extenfum.Pra^tereaBeda& Strabus & 
pra?didtipatresdicunt,coclumftellatumeflreid ,.quodMoyfes vocat/r- 
mamentum.cx quo vocabuloprobantilli,quodfitfirmum &:.ftabile.. Ete- 
nim& Paulusait^A:///7Zfy^Z)^^/^/Et Dauid : FerhoDominicceli fitmattfunt. 
Quod fijmoderni contradicunt^non propterea erit ha^refis» Vnde miru, . 
quod dogma Galilei putanteflrccontraomnes patrcs , . cum contrarium 
patres (cnfennt.Imofuiflchancipforumopinioncm communem^tefta- 
tur Sixtus Scnehfisin bibliothccafanfta. Tandem Petrus Lombardus, 
magifter omnium fcholafticorum^qui doftrinas potrum callcbat,2. fent. 
dift. i^'Cuim,mQ^\ifigurAfitcalum,fpir%tHsf^^ Mox qux- 

rens^vtrumfit fixum an mobile ,vtrumq; dicipofle ex fcripturaaflirmat; . 
priusquidcm5quiavoc.eturfirmamcntum;pofterius,quiaftcllajineo,non 
ipfum,moucri vidcantur,poflitque ftare ccelum, & ftcll? moucri , quum 
non fint ficut nodus in tabula.Et ita vifui,videti motum ftellarii & rextui, . 
ponenti firmitatcm,vtpoteft,fatisfacit.ErgoincJinatadfcntentiam Ga- 
lilei.Non ergoapud patres eft determinatu,nec apud fcholaftitoS;>quod . 
terra ftet , & ccelum moucatur,vtdicunt aduerfarij, 

TertiumprobaturS :Thomzs iuper hb.2.dc ccelo,a lcft. zo. vfquc ad ex- 
tremamjvbi Ariftotelishancdamotu tcrra^&: ftabilitatcfirmamenti , o- 
pinionem examinat jnunquamdicit,quod fit contra fcripturam, vt in a- 
lijs dogmatibus philofophorum & Ariftotelis annotare femper folet : na 
& huiiis rei caufa fufcepit onus cxponendi Ariftotelcm.Imo in opufc.io . 
art.i^.vbieratlocushocdocendi,vtrumfltcontrafcripturam/querebat 
cnim^vtrum terra circulantcr m oueatur aut poflit moueri ab angelo,)ait 
hocnonnificontra Ariftotelcm«fle,noncontrafcripturam. N6cnim>, 
fiordovniucrfipQfitusaDeononvariatur , gxoptcraliquoddogmade 



ApologiaPro Galileo. 
fituA'nonmotuelementoru,illudeftcontraknptura,vcbcneD.Tho- 
masaduertit.Atquicunquetheologid.cunt,firmamentumftare.autno 

cile contra fidem a ffiimarc quod ftec; hi cerram moucn, auc non eflc co- 
trafidemaffirmareeiusmotum, adftruuut perneceflanamcontequen^ 

tiam. De quorum numero cft Magifter fencenciarum & Chryfo ftomus, 
& Laaancius,& Procopius , & Auguftmus . Vnde redre S.xcus Senenfis 
lib.s.eciamconcendic,noncirefirmitatemcoehcontrarcripcuram,vcpu- 

tancindodi.Sed firmamencum eiTccoelumfydereum , afhrnnanclaniti, 
Beda,&Scrabus.Ecquifenciunc,firmamencumefleahud,(ndcientcsdi- 

ftinguerequomodo ftellevideanturmoueri,fifintin firmam^nto, vtdi- 
ftinauit Magifter,qui non ponic eas quafi nodos,)coguncur dicere^quod 
ricilludexcracoclumquodvidemus,&fineftcllis; quum camenMoyres 
ftellas locec in firmamento. Ergo Beda & Strabus,laudati a S. Thoma, 
fenfimi fcriptura; meHus aflequuntur,quod firmamctum fit coelum ftel- 
latum.Cuautepatres diciit,ad{aluandamapparentia,qua fydera appa- 
rcntmoucri,quodfoffintmoucrifydera,nonautemfirmametum,veru 

«flc poteftde planetis,vt D.Thomas &c Sixtus exponunt : olfecit enim S. 
Thomas,hoc quafi abfurdum efle.Nam innumerabiles ftelis funt in fir- 
mamento.prxfcrtim in galaxia,qua: femper eundem fitum , ordinem & 
motum inter (e feruant in fuis afterifmis,-licet quoad aequatore & zodiacu 
varientlatitudine&ficum.Nonpoceftauteferuariperpetuusordointi- 
ta multitudme:Na cam fint ali^ a tcrra rcmotiores,aliaE viciniores,aliqua 
parallaxis fierct ialtem varians fitus ordinem videntibus. Nee icem om- 
nes moucrieodem mocu,pofllmtquum fintalix magna: , alia:paruar,& 
viribus insrquales-.ficut nec planecaE:vnde indigeiec varijs mocibus, ficut 
planecx varios habenr propcerea quod func magnicudinc & viribus vari j, 
fiue a fe fiue a folc moueancur. Eadem racionc vcicur Simplicius ad pro- 
bandum,quodca;Iumnonfitigneu;quiafydeiamouerccurficutpifcesia 
mari,multacumvarictate&injEqualirate& noperpetuoincodem fitu. 
Sednoftra ratio mcIior,qnam Simpliciana. Ergo fi hrmamentum ftat Cc- 
cundum patres,ftant& fyderainco.Id-coqucChryfbftomus &alijpatres 
prxdi(ai,& Magifter ientcntiarum,qiii confentaneum fidci catbolic^cd 
fcputantfixumfirmamcntum,multomagisdefyderibusidemdicanto- 
portct.Ergo &hoc fcquitur,qiio.d tcrra circumferatur vtnauis, & (ydc- 
ra appatcantcircumferrii^t turris in littoreA infula. Ergo hxc eft caufa 

appa- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Noziona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galileo. 39 

ajpparcntiarujfatisfaciehs fcriptur^j dc fixione firmamenti, vbi ftellas po- 
fuitDeus,abfquevllaextor(ioneautab(urditate,quamD. Thomasolfe- 
cit & tcgitjvt folet,verenda patrum, vr in opufc.i. de ieipfo teftatur. Pa- 
tres ergo>&reholafticorum magiftri,Thomas &:PetrusLombardus/unt 
niagis pro Galileo,quam contra eum,& iftis fcriptura magis>quam cen- 
foribus Galileijfauet* 

Adtertmm. 

\ D^.refpondeo, quodinPfalmadicaturTfifw^/^/^^-^^/^rA^rff quoadft- 
^rum &:ordinemquemferuatfirmum&:perenniterfibifconfimilem: 
vt &fimilitercum dicizntin^Xio^fundAuitterramfuperJiMitat 
i^ctinahttur injeculumjeculiyhoc intelligendumyniii quando cccli mouendi 
funt,& terrainfincvt ecclefia canit cum propheta,Q£am expofitionem 
aduerfarij^concedant bpartet.Ipfienim quifirmamentummoueriftatu- 
unr,argumento refp5deat,propterea dici firmamecum', quiafcruet ean- 
<^cmordinisfirmitatemctiam inmotu.Pr«EcereainIoblegimus , quod 
co^li folidifiimi quafi xre fufi fint;& tamen Bafilius docet,ex fubtiliflimo 
igne faftos , per autoritatem Ifai^e ; & firmitaccm eorum aliter exponir. 
Prasterea pro Gahleo dicicur &pro Chryfoftomo illud Prouerb.8. 
iifi-pr^parahat ecelos-.aderamyquando derta lege drg^ro vallabat ahyjjos-.quando athe- 
rajirmahat furjum,^ lihrabatfontes aquaram. Vbi a^thereumccelum firma- 
ri a Deo habcmus,& fontcs libratos, v t infra &c. Ec Da \x\dyFerb& Domini 
cttlifirmatifunt. Ergo ndn plus de firmitatc terrac,quam defirmitate cceli, 
rnfcripturalegitur. Nccproptercacontrarij dicuncurfcripturasDei,qui 
ccelum mobilitantrergo nequcqui terraminam vtrumque fenfum pan- 
tur.Prastereain Pfal.ijj.fcriptum cf^y^uifirmauit tcrramfuper aqua<s. Al 
impugnatores Gahlci negant vcrciyyi/^^-r^^///^^ : eademrationenegat 
Galileus ly JirmariStd apparen tcr dici itidem contendct. IUud autc, ter- 
raina^ernfjimftat,finedubio deftatucontramortemdicitur. Namalia 
mGr4uncur,aliageneranrur,aitSalomon;terraautem ftat,nccintcritvn- 
q ua in tcritu totalii vel ftat in ordine ^iio.Nam fi gehenna eft in cctro ter- 
ra^,vt plurimi crediit & cft vulgaris fentetia,oporter quafi dc fide, (livalet 
ratioD.Thomae,)terrain centrofu6cahdaponerc extracentru mtidi,& 
mobile,quahs eftignis & animatxrcinatura.Proptcreafi D. Thomx ia 

opufc. 



40 Apologia Pro Galileo. 

opufc.ii.art.i4.nonvideturgchennacfleincentpo terra^, quoniampu- 
tatterram cfrcfrigidam,&:adeiuscentrumomniapondera mundi ten- 
dere,&: vniuerfum Hon polTe luo fine faudari s ncc potcft miraculutn da- 
ri ;quoniam hoc fuit in confti tutione, ( PrMp^r^ta ejl tnim ab hert Tofhet , di- 
citurI(ai250.)inconftitutioncautcmnonfitmiracuIum,fednatura,tc- 

flxrAuguftinoiErgodebetS.Thomasveiterraeflecalida.mobililqueet- 
iam in peripheria,velmfernus non eft in ipfius centro. 

Adquartum. 

AD quartum, vt cx dittis patet & textu Salomorii6,eximitur ibi terraa 
motucorruptionisperly/^/,fiucabintericu,non autema motulo- 
cAx^^icitcmmyGerjeratwprxterity&generatwadueriit-yterr^ 
y?4/,ideft,n6 interic.Econtrario enim dicitur in lob de homine corrujpti- 
hilhnunqtiamineodemjlatupermanet. Illud vcro,quoddeorcu &renafcen« 
tia folis 6c gyro pcr aquilonem,additur in tcxtu Salomonis, plures reci- 
pitfenfus,finelcripturarumcueraone,Auguftinusenim& Ladantius&: 
alij exponunt,quodnon fub terragyret/edalaterasterrxaquilonaji , &: 
obicau magnorum moncium a nobis illic no confpiciatur ; iicut ant iqui 
philofbphi & Xenophanes,negantes cxftare antipodas,dixerunc;(vt A- 
nftotelesnarratin z.meteororumOquosAuguftinusapprobat,quoniain 
antipodasitidemnullosagnoicit.D.Thomasopufc.io.art.i8. intcrpre- 
taturdcfpirituangelicomouente {biem,admentemPtolema^i Idcmfa- 
citinopufc.ii.arr.^. Ettamen aitibidem,quod,quoplureshabcatfcri- 
ptura expoficiones m hoc tcxtu & ali j s co plus euadat irrifionem philo- 
Ibphorum fecularium. Quapropcer hunc tcxtum poflem ego ahter cx- 
ponerc ad euadendum irrifionem G crmanorum > qui iam pro compcrto 
habent,terram moueri&folcminccntroftarcivtCopernicus, Rcinol- 
clus,Sta iiusjMxftlinusjRothmcinus^Gilbertus , Kepplcrus,$^innumcri 
Angli &:Gallijexltalisautcin Francilcus MariaFcTraricnfis,- lo. Anto- 
nius Maginus,Cardinaus CuianusjColantonus Steiiiola&ahj s vtdixi- 
muscap.5.2.hypothefi:cxantiqiiis vero Pychagoras & omnes fcquaocs, 
itcmHeraclitus& Ariftarchus &Philolaus&c. quorumopinioncnot 
damnat vtharrcticam D.Thomas, vt patuit in rcfponfionc ad fecudum. 
Nec,fidamnaret,lubitohxrcticacflet.Nam S.Chryioftomusdicit, h»- 

reiin 



^^^B Apologia Pro Galileo. 41 

^^^B^refineflecontraferiptwram&ccclefiam aflerereplurcs ccelos & orbcs. 
^^^^B Philaftrius ha:reticos facit,qui fecum de mundi xtare non fentiunt. Am- 
^^^^B brofius ha^refin efle putat,aflcrere (blcm non formaliter efle calidum. Et 
^^HpP' quidam modernusha!reticumfacitqui lunammuruaricio lumineiucere 

^^H^ dicit. EtProcopiuseumjquiterramfuperaquasfundatam neget. Ncc 
proptereatamcnfuntharreticifcholaftici,quiinhis omnibus contraria 
^^B' habcntfententiam;Cumecclefianodeterminer, &fcripturafenfusplr- 
respatiatur.LicetergoGalileoaliterhunctcxtumexponerejvidel.quod 
fol mouearur quoad fcnfum &c apparetiam^Nam eodcm modo D.Tho- 
L r mas ini.q .zc.art. i.ad j.Moyfendicitloquidehisfecundum quod fen- 
■ ' fibiljterapparentjiuxtafenfumpopularemnonphilofophicum.Etinrc- 
fponfionead^.ibidcmrefpondetcum Chryfoftomo, quodlunavocetur 
luminaicmagnum a Moyleproprer eftcc^tum refpeitunoftri, &: fccundu 
fTenfum noftium,cum fydcra multa fint maiora luna. Er profccto fi quis 
hornoh;^bitarer in louis a£tro,is diceret Fecit Vet^s qtdnque luminariawa- 
gna^ Soleni lumincire 7naiH6,& ^^MedicAa fydera qnatuor Ittminarta winora:Cunt e- 
nim illa fydera Medicara ad fenfum habitantium in loue, quanra & ficut 
^eft luna ad fenfum noftrum qui habitamus in tellure. Vnde & lunx louis 
quaruoramathematicisponuntur,&: duarlunar circaSarurnum, vti Vc- 
nus&: Mercuriuscircafolem. Sicigirurtorafcriptura rvtprobauimusin 
2.hypothefiexdi(aisChryfoftomi,Auguftini,Thoma^,Origeni',Beda'^ 
&omniumpacrum,) fermonem fuum ingrammatica &fenru exteriori 
fenfibuspopulariumadcommodat. Tradidittamendifputationihomi- 
^umDeusmundumjprimamfuamfcripturam : ficdifputafoni fapien- 
l^tumfenfusaliosfccund^efusefcripturarnntratamenecclefia^limites. Sic 
|Chriftus,Deifapicntiaincarnata, (vtdocebat Origenes,) hominemfe 
rrudibus &pueris,p^opheramdo(3:oribus,Deum virisfpintualibusoften- 
Hcbat.Mundus aarecft /apientiacreatamatcrialiter,&oftefiones habe.t 
|)lurcs,proplurimorumcapacitate.Siclcripturafapientiafcripta. 

AdqmntHm fextum. 

PRopterea ad f . & 6. rcfpondeo ncgando,quod ex folis manfione in cc- 
_ tro miracula illaduo I(:fue& Fzechiaedcftruantur. Dicitur enim /ol 

Wjk ftetifle & reuerfus eflc ad fcnfum noftrumjcum verum fit, terjfam fteriflc 

f &re. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteca Naziona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



42- Apologia Pro Galileo, 

& reueiTam cflc tunc pcr miracula vera.Ncc enim maius eft miraculum, 
lolem ftetifle,quam terram.Et ficut^cum Ecclcfia canit, lamfolrecedit i- 
^;?f/^,gIoflas tu ablq; hxrefi ly igneu^ ^id eft , (ecundum nos & sequiuoce; 
ficgloflb &c cgolyr ecciJu rcu^rjf^ cfMcfi, xquiuocc fccundumnos no 
fecundum fe : ficut Virgilius ait , Frouehmur , terrdtciue 'vrbef^ recedunt, 
cum nos tamen recedamus^non vrbcs. Et quidem glofla mea minus dif- 
fbna textui eft.Hymnus enim ifte a S. Amb.eft compofitus , vt patet ex 
vItimotomooperumipfius.Ambror.autem,fprmaliter, &; recundumfe 
Iblem eflc igneum , probat in hexacmer.&: contrarium fenticntcshabet 
pro ha^reticis aut ftultis;& Ariftotehcos in hoc valdcflagellat ; quod et- 
iam patres citati in refponfione ad 2. fecere. Tamen quia ecclefia hunc 
hymnum facit fuum ; ficut fy mbolum Athanafij fecit fuum,& i pfa pluri- 
bus abundatinterpretationibus/enfuumfcccundiflima,nonapprobat 
quod finthxreticiqui folem formahtercalidum efl!enegant, dummodo 
aflirmantem nencondcmncnt.Sic eigo fi quis dicerer, non fuifle mira- 
culumin Iofue&: Ezechia, nififecundum fenfus hallucmationem, is 
contrariaretur fcripturas. Nos autem dicimus a:que miraculum efle: 
ficuti a^que eadem fit apparentia moto vifu ac vifibili , vt perfpediua do- 
cet.MiracuIa auccm nobis funt miracula , non Deoj cui nihfl mirum .• &: 
propternos,nonpropterDeumfiunt;imopropter incredulos tantum, 
V t probatur ex apoftolo. Clarum cft autem nobis.quod ceflet moueri fol 
ad De; nutum eo modo.quo nobis eft mobilis , &c. Eode pado D«us di- 
CKur fcciflc lunam luminaremagnummec propterea , qui dicit cam no 
efletalcmnifirefpeaunoftri,vttacitChryf. cft contrarius adioni diui- 

nx,aucpaIIiatorventatis.-ncciIlomelioreritEpicurus&Lucretius,qui 
lyderatantxquantitatiscflcponit, quantx apparent. Ergolunamve c 
inagnumluminaredicemus.acceptabimulqi ficEpicuri unpij nonma- 
thematici expofitioncm, vt Chryf cxpofitioncm cx mathematicis orta 

r^nuamus,quo fcnlui populari adplaudamus .^Senfiis quc.qucarcum ce^ 
h heri m nube ronda,radios folares aducrfos excipien te ac fccdan te lu 
dicat^vtpalaeftmphyfiologia. AtfcripturaDei, Gcnef 9. dicit,quod 
Deushocfignum,quotiefcunq;plucrit, pofiturusfitinnubibus, inmc- 
monamfiDi,&fecuritatemnobis,quodnonampbusrcrra 
uijdelebit.Siquispropt.rhunctextum negaret phvfiologiam, zelans, 
nefortcfoli,nonD9o,iristribuatur^ism^^^^^ Yidbeatui&fcripturasi. 

gnora; 



ArotOGiA pRO Galileo. 45 
gnorarc. Quicquid enimfacitnatura,eftopu$Dei.Etcnimipraeftlex&: 
preceptum diuinum.vt probat Chryfofto. & Ambrofius in hcxacmcr.Si 
crgo Deus tolem dicitur fiftcre , ne moueatur in lofuc , qui declarat hoc 
ficri per gyrationis telluris fr?nationem,non tollit miraculum,fed decla- 
rat:ficuti no toll^ t iridem a Deo ficri phyfiologus.fed declarat.quomodo 
hat a Deo,quibusuiftrumentis,& natura,& ratione. 

Adfeptmum. 

\ D feptimum facile refpondetur. Debora cnim & ludas loquuntur 
decurfu&crrorepIanerarum,nonomnium fyderum,quinonfunc 
mcoeloficutinodiisintabula,vtpurabatAnftoteIes, fedper/c mouen- 
nir^tMagifter/entcntiarum&patresomnescumAuguft.nofcntiunr. 
ttU.lhom.q.7o.art.i.PtoIemsopotiusconfenfitquamAriftoteli,ob 
Chryfoftomi autontatem,quod no fint vr nodus in tabula, vt omnes Py~ 

thagoricicumeodicebant:vbietiammonef,quodfirmamentiparsinfe- 
riorfit,inquoplaneta:dicunturmoueri,nonautemfuperior. 

AdEfdram,conccdimus,quod /bl conuertat cerlum. Sed ibi nofi dici- 
tur quod lol moueatur,verum quod conuertat,(vt & hoc poteft intelligi 
eo/enfu , quofolmouet planetas ingyrumluo lumine, quodPIiniiis 
etiam proba£h.z.;& vnacum planetis fphxras eorum conuertat.vel po- 
tiusaerem & vaporem, qui circulum vaporofum circa planeras faciunr, 
vt Galileus & Pythagorici probant;& Copernicus de orbe magno tellu- 
ns loquens infinuat. Chryl.autem refponderer, fatis eftbfi fydera couer- 
tat,vt poflitdici couertere coelum cui infunt:ipfe enim totum fixum efle 
vult.Etproteaomarhematici,quitempore Auguftini certiftimis, vci- 
pfe ait,demonftrationibus probauerant,cQclum cfle fixum, non potuc- 
runt hoc nifi deftellato coelo probare,& hic fte]lisfixis,non de planetis,' 
Ncc enim vUo pado potcft iriathematice probari,quod ccelum fit ftabi- 
lc,nifi ex fixarum ratione ad tcrram & planetaru ; ficut procedit Copcr- 
nicus,& Gahlcus,&Pythagorxi.Ergo perly certtfimis [ztis infinuat Au- 
guftinu^huius cflTe fententi«,licet non fatis eflet mathematicus : taraen 

ibidemmonGtnos;necontrariumtanquamexfideafleramus,vtdiduin 
eftinhypothefii.&inrefponfioneadfecundum. Vide Auguftinum z, 
fuper Genef lo. 

F a Dc 



4 4 AvOLOGlA PrO GalILEO. 

De curiu vcloci folis in E/clra fufTicit vt intelligatur raotus circumgy * 
rationisinipfum, qucniTelelius probauit fcnlatisexprimeRtis, &:Ga- 
hlcus cx nubccularum in fblc circumuolitantium motu. Mouetur ergo 
lolinfe, noncircaterram : &hQcfatis;veldicas,. vtfupra, apparen- 
tcr. 

oAdooiaHum., 

AD 8.refpondeo.Tantuabcftvtfitcontrafcripturas,ponere aquasin 
cceleftibus,y t potius contrarium fit ccntra fcripturas &fidem catho- 
licam. Ergo & terras ibi cflc oportet > cu aqua: non nifi in terr^E foUditatc 
contineantur^aon autem i n tcnuitate cceh fubtilillimi , nec in ftellarum 
calore,dinbluente eas in fumum, quamuis glaciatas eas quidam theolo- 
gi*propterhuncmetumponant. 

Porro Moylesait , genef i. quodfirmamcntum diuidataquasqu^fub 
firmamentolunt,ab hisqux fuperfirmamentum. Et Dauidin Pfalmis 
'2i\t-,Extender)sc(elum ficut felle$\quitegtt aquis [upertora eim^&C alibi,L>^^//<c,ai t, 
qu^Juperccelosfurjt^ laudcnt nomen domim , Danielin cantico idem repe- 
nt y &totafcriptura. VndcOrigenes , quiaquasfupc.r coelosinter- 
pretaturangelosaqucos , oppugnaturaS. Bafilio. Et S. Auguftinus, 
qui idfemelficexpofuerat lib. 15. confeirionvim > feretradatlib. 1. re- 
traa.(<. 

S. Thomasini.q. 68. triplicemponit opinionem defubftantiafirma- 
menti.Pn>;?^-/Empcdoclis &:Pythagor^eorumc^tcrorum,quodexqua- 
tuor elementis illud componant:&: fecund*um hanc fententiam plane&: 
fine difficultate haberi docct fenlumfcriptursEin duabus pofitionibus 
Moyfis,vide!. & de aquis realibus in ccelo ac fydcribus , 6c quod firmamc- 
tumfitfa£tumfecundodie,quamuis ccclum dicatura principio fadum, 
&firmamentumdiefecundofadumvocaturaDeo coelum. Sccundx eft 
Platonis, quod fit de natura ignis. (Ego tamen in Timxo video fcntcn- 
tiam & rationcm Platonis , quod fit cx quatuor elemcntis:lkcct & Fici- 
nus florcs elementorum ibi interprctetur,vidcL aqux tranlpicuitatem, 
terrasfoliditatcmjacrismobiliratem, fcdignistantum vcritatemin calo- 
re&luce.D.ThomasvcroPlatoneipfenolcgitvVtipfcfateturjnodij .n. 
vcncratinlatinij )Scdfccunduhancfcntcntiamtcxtus Moyfis induob* 

non 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galileo. 45 

nonconfonat,aicD.Thomas.Primo, c]iioniam fetundum inrcntioncm 
Platonisfacere firmamentum, cft ficcrc elementum ignis. Produdio 
crgo elemetorum ell opus creationis, L]uq intclligitur tota cum dicicur, . 
Jnpri^icipiocreauitDeu^ccelHmdrterra?nAi^ folum deornatu eft 

fermojfecundum omnespacres.Vndcfcquiturmconuenicns ,quod fiac 
fecundodie.Sicenim.eritopus ornacus &non creacionis. Icem{i vcro- 
biqueproeodemfumicucericnugacio: quiaponicurficri elemencum i- 
gnispoftfadumelemencum ignis.Secundojquoniamaquxfuperco^los 
non rcftc de veris aquis pofllmc exponi ; quomodo enim igncum firma- 
mencum compaciacurfecumaquas.EcproptercaBafilius & Chrylofto- 
mus, quihancdeigneocoelo fcnccntiam cuentur, refpondcnchis D.. 
Thom;Eobie£tionibus.Ecad primum quidem Chryfoftomus , quod vi • 
delicec Moyfes primoingeneredixeiic,j^r//jDf^ ccelum &terram-AQ:indc 
figillacim , quomodofaftafinc. Bcifilius verorefpondecquod primofic 
fcrmo de cxlo empyreoimmobili>in alccro vero die dc fyderco. Rurius. 
refpodecadfecundum, quodaqu2e{uperfirmamencum,fincadccmpe- 
randum calorem empyrci,& fincglaciara^>proptcrca ncc dcfluant. Et i- 
terumjquodfirmamencumpoiricincelligiacrcraflus, & quod aqUcTpIu- 

uialesiuperipfumfianc,ideoquedi6l:um5^^//*c/7^/?^?rr^r/<7Xvd^^^^ Nihilomi- 
nus concendic ipfc &: Ambrofiiis &: MiJ!gifter,cf]e vcras aqi as Idem tacic 
S.Bonauencura,idcm Beda, & plurimi ex pacnbus : qui etiam ccelum fy- 
dcreum deaquis fadum fuiflepucanc, &glacia!e6aquasfupcripfjm cf- 
fe. Auguftinus vero,qui z.fuper Genefincap.j.concediCj.fydcradeigne 
fada efle,&.ccelum fydereumefleigneum ; moxrapicurad opinandum, , 
quodaqua^fuperca^lumminucacimcum vaporibus craflisfuper aerem, , 
quodpoteft eciamdicifirmamencum,eleuencur, EcMagifterfencencia- 
rumhancopinionem recicaCjnecreprobac.Vnde varijs modistorqucnt 
cur pacres & fcholaftici ad faluandum cexcum Movfis ab abfurdicacibus, 
quaE fequuncur,fi ccelum(ydereum ponacur mobile, non cx elcmencis 
compofitum. T ertum opinionem adducicD.Thomas,quar cft Ariftoce- 
Iis,quodfc.ccelum ficquincaeflenciainalcerabilis.Ecfccundum hancfa- 
tccurquodIonge.minuspGflicfaIuaritexcus fcriptura?. Nam firmamen- 
rumdiciturfadum ex maceriapriusexiftcnce, die fecundo,maccriaaU"- 
"cem indicprimo.VelpociuSjVC D. Thomasaicance omnem dicmfadla 
cft,cumdicicur^ In principio cremit Dem ccelum dr terram : terra atftemerat 

F 3 inanis 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



4^ Apologia pRo Galileo. 

in^rfii drvacur.drfpintf^s Doniintfuptr /tquas, Vbi Auguftinusper terram 
&aquam intelligicinaceriam , qu^populorudinon poterat declarari, 
nili iub forma corporali,vt etiam aic D.Thomas in q. ^8.art.i. Ac fequi- 
turThomasargiimcntuminq.^S.art.i.Cnclumjfeciinuum Ariftbtelem, 
eftdeluinaturaincorruptibjlc : crgohabctmatcriam quxnon poterac 
fubeHeaiten formx : ergoimpoflib le cftquodfirmamentum fitfadium 
fecundadic.Prxtereanon poteft dici,quod vcras aquas fuper firmame- 
tum ponat Moyics;cuius comrarium docet fcriptura &: patres. Nec vc- 
rumeftquod dicunt aquasminutatim fuper firmamcntum ab inferiori 
mundoafccndere. Alijdicunt pro Ariftotele;aquasfuperfirmamento 
eflc coelum cmpyrcum, quod a diaphancitate aquis pcrfimili dicatur 
queum.Alij vocantipfumcryftaUinumobhocipfum ; quod &faciunt 
immobilc. D. Thomas videnSjXgre Ariftotelis fententiadefcndi pofle, 
defendit omnes:&: pro hac fentcntia tandem refpondet.quod firmame- 
tumdmidataquasabaquis«idcftmatcriam primam, quseaqusenomine 
defignaturfecundum Auguftinum,fifirmametumfit dequinta eflfentia. 

Scd omncs iftjt fcntenuse^qux ponuntur ad concordandum fenten- 
tiam Platoniscum Moyfe,&: Ariftotelis cum Moyfc^plen^ funtdjfficul- 
tatibus incxtricabilibus,&: torquenttcxtum ad fenfiim myfticum:imoacl 
iiullum.Auguftinusaute,inlibr.dc4oarmaChriftiana,docet , quodvbi 
fenfus 1 teralis poflit haberi,non fic rcfugiendum ad myfticum, nifi priu s 

literalipia^fuppofito&dccIarato.Etmi.fupcrGenefin^Iaudatfententia 
Bafilijdcfirmamentoaereo , proptercaquodnonfitcontrafidem;&in 
promptu pofito documento credi pofli t. Nos quoqj eandem fententiam 
in quxftionib. approbauimus pr^e ca^teri s ;quoniam meliorem non ha- 
buimus.Telefiusveroapprobauit,quoniamfua?pofitioni de ccclo toto 
igncoincommodanoncft.Atnuncfi GaliIeiobleruationesverxfunt,i- 
terum video difficultatcs in prarfatis {cntentijs maiores. 

Primo quod dicit Chyfoftomus , prxtcrquam quod multis id patrib. 
aduerfatur,nonvideturvcrifimiIc,quod Moyfes,facitm i die,ideflerc^* 
capitubtioncm eorum,qux antc dics: omncs enim patres in his dicbus 
ornacuponunt,antedicmverocrcat,onem,vtAuguftinus&: Thomas 
doccnt & Magifter. Refponfio Bafilij,quodantc dics fit creatu empyreu 

imm0bjle,fccadadic/ydcrcij,n6platctomnibus;naponitur illudabfq; 
kri ptur^ tcftimonio,ad tucndu pofitioncm tancum. Itc Aug.in lo.dc ci- 

uit. 



Apologia Pro Galiieo. 47 

uit.Dei,ponit coelum emp.yreu idem cum fyderecex didis Porphyrij,& 
dici ait empyreum.id cfl:,igncu;Sydera aute cx ignc funr. Et S.ip. iS.dicu- 
Iw^JielUrum [impid^ajtrmmx. Itcm dicitura:rhcrcu ab inflammationefe- 
cundii Augufl:inij,n6 a vclocirate motus^vt Arifl:otcIes putabat. Prxccr- 
eaempyreum efl:igneLi.-ignisauteefl:;,moucri femper,vtinquiefl:ionibus 
phyficis probaumius , vnde priu*atus motus cxftinguitur fecijdum A uer- 
roe,& propterca fertur ccelumin gyrum^quia igneum cfl: ncc potefl: tor- 
pere,vtPlotinus2.enneadedicit,&:Zenocrates &Porphyrius, rcfpon- 
detes Arift:oteh,quiputauit,in fua fpa:ra natuiahtcr quiefccre ; fcd cotra 
natur^a coelo moueri in gyru. Igitur no redc ponitur empyrcu,id efl: , i- 
gneu,ahud a fydereo ccelo,quod pr^e omnib.calore & hice manifcfl:a vi- 
get.De iHo fupra fydcreu pofito nefcimus an luceat , nedu an calefaciat/ 
cuadnosnotrafeatluxj&firimaginarium. Proptereanec Bafihuscon- 
fidit pofitione hanc tueri pofle.-idcirco pcr firmamentum deindc aerem 
commentatur. Sed hoc ad fugiendum argumenta pulcrum efl: ; n 6 tame 
fatis ad tcxtum Moyfis.No cnim aqux funt fuper aere n ubilofe \\\x , nifi 
vapores,qui deterraelcuantur.Vaporauten6efl:aqua, licctdeipfoge- 
nerari pofljt aqua. At etiam de aeregeneratur fecundum D.Thomam& 
Arifl:otelem;qui etiam fontes in caucrnis terrtj cx acrc generat.&rperpe- 
tuat. Ergo no vcre aquas fuper firmamento pon itMoyfes : fed materiam, 
dc qua non magis aqua,quam aer & ignis,generari potefl:fecundum D. 
Thomam& Arifl:otele.Ergonondiuiditaquas abaquis, fedquodlibet 
firmametum a quohbet,& quilibet poflet fingere quicquid vellet,& vo- 
cabulis abuti,vocando ignem hgnum,& aquam vaporem , &c. Aut erit 
gcneratio,non tranfmutatio,fed fegregatio,vtantiqui docuere,quos A- 
rifl:oteIes &D.Thomas condcmnat;de quorum fen tentiavidequxfl:io- 
nesnoftras,&meraphyficam.Itemnecfiiperaercm crafl[umfunt vapo- 
rcsaqucijfedinipfocraflbrquarcnodiuiditaquasabaquis. Eifdem pre- 
munturincommodis,quicoelfiponuncdiaphanij,&ideo perfimileaquis 
&cryftallo.N5 cnim ha^c fimilitudo dat cflc,quod nomen aqu^e fignifi- 
cat.Etaer enim & foldiaphani funt,necrame propterea nquei. Videtur 
ctia fida fentetia,ex autoritate fcri ptura? non habcs ortii , fed ex di jficul- 
tate, quam incurrimus dum nolumus exponere Moy(e (ecundu Pytha- 
gorica philofophia, fcd fecundu Ariftotelica & Plotinicam.-naPlato Py- 
thagoras fubfcribitjPlotinus vero ad ignea diltaxat natura ccclu rcduxit* 

Quod 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Noziono 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



^8 Apologia Pro Galileo. 

Quod vero adducuiu reaied; um de veris aquis glacialibus.non valcr, 
ni(ipooanturrydtraenc{vftcmaca,mquibus(unraqux nacuralcs, licuc 
intcilurejquxpiopceraquas&:acrcs,lucem reficaences, vidcncuracco- 
hs aliarum Itci.arum eirc ivdus,vt luna nobis.Mirum prxtcrca quod cum 
igneablqi.eordmcfvftematisftetaquaglacialis adha^res,nec liquelcar, 
foluaturqunignem : miraculum eami Auguftinus heicnon admitrt. 
MiraturiSdipic Bahlius,(ed putauitmcl oranonpofleinucniri.QuiEau- 
temadducunturadfaluandumcextumex fencentia Ariftocelis , longe 
abfurdiora funcvtfatctur D.Thomas.Namprimum argumentum c6- 
tra Ariftotelem putatur a D. Thoma nifblubile,fi fex dics naturales ac- 
cipiantur,& non angelici,vt vniuerli patres , Chryf. BecJa , Hieronymus, 
OrigcncSjGrcgorius, Ambrofius,Baiihus,Procopiu£ , &: omnes rcliqui, 
exccpco Auguftinoifccundumjquemper dies angclicos xgrc concor- 
datur Anftotelcscum Moyfc. Ergune omnes patres condemnabimus 
imperitix 6c impietatis,quod admilci int impollibilia &: pugnatia & fal- 
fa,vt Anftotelemdefendamus&incachcdram Chrifti ponamus (uper 
landosdo:torcs ? Abliitantum fcclus&: ftultillimac2ccitas. Itcnvnon 
poteft fecundum Ariftotelem poniaquafupcr ccelps vllomodoryifiad 
^cquiuocationcm^iiponanturfpiritualcs aquse. Se^hoc explodiirur ab 
omnibus patribusmam etiam corporalcs vniuocas oportet ponere,ft ve- 
limus Chtiftiani efle & non Arift6tclici. Et pro nobis fant cciam Rabbi- 
ni Hebr3ci,& Pythagorici philofophimcdum BaftUus & Ambrofiu^ cum 
alijs patribusS^fcholafticis. Item contravtrafq; fententias rcmedia ea- 
rumparuipcndensD. Thomasait,impofllbile eftevaporese terraluper 
ccelum fydereumc'cuari,lifitdequintacftentiaautigneum: imoetiam, 
ficirctdcnaturaquacuorelemcncorum ; tumobdiftantiam , tumquia 
mutantur in aliud ens , & non funt minutia: aquarum, niii apud Anaxa- 
goram &: Empedoclemide quibus alibi difputauimus. At fi horum opi- 
nioncmled:emur,fufficiteIeuarc exfyderibusipfis vaporcs,fifuntfvftc- 
maca qualc noftrum,ex quatuor elementis. 

Tandem quodaddit D.Thomas ex Auguftino pro Ariftotele tuendo, 
non fatisfacit. Nonenim Moyfcspcrrirmamentumdmidit materiam, 
p;imam,fed aquas vcras,vt omnes patres teftantur.Ec abfurdum videtur 
d.ccrc DmiA.^lmtegis aquisfuptiioriiciusM eft, matcriaprimaccgis cce- 
\m\\\S)LiiCiumyAciuxJup€rc<;elosUude»tnom€D Quomodo enimens 

infor- 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Noziona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galileo. 49 
informe & prope nihil , Jaudet Deum, nifi vel propr ie rationale fic, vt a^ 
queus angelusfecundumOrigenem, vel ornatum pulchritudme nimia, 
vnde laus Dei manifeftctur,& dicatur laudare per profopopcciam,vt ex- 
ponitBa{ihus?Pra:tereaquidmirinarraflbtMoyles, autqujddocuilfct, 
cumperfirmamentiimdiuiditaquasabaquis / fimatcriam amateria/' 
I alam elietiam,quod,quxful) firmamento,ver;r funtformataraqu^e, vt 
'manaiergoahquidtale fuper firmamentum, DiftjndicT enim interrcs 

eiufdemgeneriscft^noniaterlineam&albedinem.VndccumD.Tho- 
masincIinetadEmpedoclem , quoniam planusab eo cft Chnftianse 
fcriprur^Efcn/usj videturha^cprofuamodeftiacoacerualTe , vtdofto- 

nbus6^philofophisfatisfaceret, &pluribus fefifibus fcriptura abunda- 
ret. ' ^ 

Qvpd autem non modo Moyfes faueat Empedocli & G Jileo,fed ct^ 
lamSaiomon&rexpcrientia^patcirJllcdixitjJ^roucrb.^W^^/^^^^^^ 
mabatfirfum.&certxlegevalUhatcLhy^^^^ & lihrah^tfntes acjuartim. ^cher 
autem coe um ftellatum ab jnflammationc dicicur Auguftinp &: Por- 
phyrio:Abyfifuntaquarumimmenfitatcs,quaspluresin pliiribus lyftc- 
matisvallatasmtelligerenihilvetatiquoniama telluribuscontii^encur, 
-jtmarenoftrumnoftratellure^nonacongclationefiaa. Libratiautem 
ontes nquarum dicuntur forfan qui in ftellis /unc;omnia enun fyftemaca 
propriamhabcncinfuocehcrolibracioncm. Sciodari aliosfenfus, fed 
anceinuencionemapparenciarum.Praccercamanifcftecirca lolcm voli- 
tant nubecul^,quas ex noftra ccrra non pofte eleuari,D. Thomas & racio 
-pfa ddcenc.Similicerfaaacftanno 1572. ftellaabfquc^arallaxiinfediU 
C^fliopea^nouacxvaporibus, vcTycho &innumcri machcmacici lcri- 
pferunt,qui viderunt &: obferuarunt : ergo funt vapores in ftellis. Item 

cometa^fiuntfupralunam^vtprobantinftrumenca^quodAriftotelesne- 
gauitrvapores autem e noftra ten-a eoufque ferri non pofllint : ergo funt 
aquas&telluresin fyderibus ; cumpra^fcrtimahjcomet^alij^ifyderibus 
ha?rereobferuGntur,item gutrreminutatim;quas Auguftinus & Ambro- 
fius eleuant,not1pofluntererranoftraeduci:ergo ciilliscuse :n ftellis. 
Item^fecundum Pctrum Apoftolumjcceli calorc foIuentur:& fecundum 
Dauideperibunt&vecerafcr tic. Acfiluntde qumcaelTcncia , aucdcfolo 
igncnon poceft hoc ablque 1 (irfione fcripturx inrell gi. S. Clemens & 
Hilarius& CotherinUs,deccclisfuperioribushocmtclligunt , nonde 

^ aercis. 



Apologia Pro Galileo. 

acieiSjVt Auguftinusiergo &c.Item Galilcus oftendit in luna montes; &C 
Genel'.49. & Deut.33.fit mencio pomorum &m6tium &:colliumin coe^ 
leftibus:ergoconucnitiIli. Quapropter quia facrafcr.pturaad literam 
in luis tcxtibus omnibus cum folo Empedocle conuenit , cum alijs vero 
non nirimyfticcautviolcnter,Empedoclesautem Pythagora^us fuit, vti 
Galileusicrgo Galileus laudari debct,qui poft tot fccula vindicatTcriptu- 
ram per (enlatas expcrientias ab irrifione & torfionejoftenditque , fapi- 
entcs huius mundi infipientcs fuifle,&: racramlTcripturam non illiSjVt vf- 
quemodo/edillosfacra^fcripturaeobfequentesfieri debere. Nec vilifi- 
unt fic domicilia noftra. Homines enim fuper fydera eleuabuntur cum 
Chrifto capite>fupraque omnes coelos.Hinc ergo elucefcit, nos illis efle 
mchores. 

'^AdnonHm. 

\ D p.Negaturconfequcntia.Nonenim pluresmundosponit Gah'- 
-^-^leus^fed omnia fyftemata fub vno & intra vnum xthcra fere imme- 
fum.Thcologi vero ponunt tresmundoSjprinuim elcmcntarem^fecun- 
dumccclcftem^tertium fupcrcceleftem (cu fpiritualem,cum S.Bafilio&: 
Clemente.Horum inftar tabricatum cfle Moyfis tabcrnaculum triplex, 
oftcndunt Philo,1ofcphus,CIemes Alexay>drinus,Hicronymus5&: Six- 
tus Senenfis. Galilcus autcm de Kis nihil thcologice tradar/fcd p>€r mi. 
rabilia inftrumet^ftellas^olim occultas,nunc manifcftat,docctque,pla. 
netasperfimileslun;;ecne,&:accipereafuofoleluc<fm5&:alios rotari cir- 
alios5& in ccclo mutarioncs clcmentbrum fierio& vaporos ac nubes in 
•ftcllarumambitu,multaqj fyftematainueniri;ita vi quafimanibus palpe- 
musjvera retulifle Moyfcn de coelis ccrlorum «^de aqv:is & montibus & 
dc alijs rebus in fydcribus ; ac fciamus , iuxtaJii;erain^^.bfqj/e violentia & 
tortura&fiais imaginib.fcripturam cxponcrc , & a phil()V^.^phorum ca- 
lumnijs vindicarcqui quia ifta no credcbant , rndccogeb^intur i ccurrc- 
rcadienfiimmyftjcum , vti nuncfacithxrclis Pcrliana.incxponcndo 
Machomctisimponibilcsfiaioncsdc ca'lis &diuuijs rcbus. Pratcrca 
lciendum,quod nulhbi inucniaturdccrctum iri cano.nibus ccclcfix,non 
cneplurcsniundos.NccD. ThomasdicithQ^^cfilconirafidenWni q. 
47-^tt.3.vbihocinquirit.LocusautcmloannisiAW«^^^^ 

noa 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuestLLC. 
Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteca Naziona 
Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologja Pro Galileo. 51 

non ncgat,quod a!ij mundi & fccula per ipfum fada fint/ed tatum affir^ 
mat quod mundus nofter per ipfum taftus eft. Proba r au te rcdc D.Tho- 
mas,quodplures mundos abfquc ordme ad vnu poncre,vt fecerunt De- 
mocritus & Epicurus,error fit m fide.Na ex hoc fcquiturjcafu fieri mun- 
dos,vtilIi volunt, abfque ordinatore Deo. Sedponerepluralyftemata 
paruaintra vnum maximum,ordmataad Deum,nequaquam eft contra 
fcripturam, fed tantummodo contra Ariftotelem. Nam etiam ratio S. 
Thomae^quod non fit poffibile efie aliafn terram in aliis mundis pra:ter 
iftam3quoniamjlla:terrar adiftamvenirent& fuos rehnqucrent locos,) 
ex Ariftotelis lib. j.de coelo cft deprompta5& nihil valet. Non enim cor 
meum vadit ad locum cordis tui. Omnia fiio in ccntrovconftabiliuntur, 
& propria partium confiftiil:- tudine feruantur & gaudcnt. Ad centrum 
lunxlunaria,adMercurijMcrcuiialiacontendunt:cxtracirculum fuum 
nonolfacmntaliquodmeliusprofe. Etcur, fiftellafunt eiufdemnatu- 
rxin P^ripato , non tendunt alteram alteram , & partes huius adil- 
lius. 

Prseterea Vniucrfitas Parifienfis inter articulos corre^lion c dignos hx 
D.Thomaponithuncquod videl.nonpolfitefle aliaterra. Sic cnimli- 
gatur potentia Dei.Non cnim dc naturah,aiunt,fcrmo cft in theologia, 
fed de diuina. Sed profedo nccD.Thomas hoc,vt iUi impingitur,de po- 
tentiaDeiintellexit,(&fiomnino,vtidebebat,fenondeclarauit,)quum 
alibi contrarium ftatuatjpofife videl.Deurafacereplures mundos &ter- 
ras,fedexordinariaphilofophia Ariftotelica,vt notatetiam Caictanur. 
Imoin i.decoelo,vbi hoc examinat AriftoteleSjibiD. Thomasdocet, 
nequaquam efle cotra fide,fed contra Ariftotele hoc dogma. Illud etiam 
de pliirib.hominum fpcciebus,& quod Chriftus fit alibi mortuus,n5 fc- 
quiturex di£tis Galilei.ncc valetconfequetiacontraalios.Noenim vc- 
rueft,quodfitmortuus inalterohcmifpha^rio, quodpropterhocargii- 
metum exftarenegabaturamultis theologis,etiam ab Auguftino,cotra 
quam cxperient iahodie oftendit.Nec homines,fi qui efiTent inalijs fyde- 
ribus,peccato Ad^,a quo no habet origine,infcdi , vt rederptione indi- 
gear^tuifiTe pofiTunt^ni/i alio peccato laborctj vnde cogeremur exppnere 
illud Ephef 1.& Co\(SffA,recoci!iammfmgume/i40yJiue qnd in coeiis yfiue cju£ in 
terrisy&c.Scd hxc ignoramusjideo ftamus in antiqua expofitione Patru. 
AtveroGalilcus,inepiftolisdefolarib.maculis,exprefic negat,homines 

G 2, in 



52 Apologia Pro Galileo, 

inflcllisalijscflepoffe , (qnodnos inquarftionibus argumento phyfico 
comprobauiiinisO redpofle enciaibieflealterius natur^,nofl:ris analoga 
cntibus,nonvniuoca;quicquidcolJudendo &iocofeKepIerus indifler- 
tationibus dicat^ex hypothefi tantum. 

Prxterea fi falfum efl hoc de pluribus mundis > Galileum non tangit; 
quippequinonpluresmundos/edplura fyftematainhocmundd, (enfu> 
non nnaginationcdctegit.ordinataadvnum». Vndeccflfatratio Arifto- 
tcbsin i2.metaphyfic.depluribusprimis.motoribus.Etcardinahs Cufa- 
nus & Keplerus & Nolanus & alij dixere idem ante Galileum. Nec quia 
fcriptura Dei hoc tacet>propterea non eft vcrum : locus enim ab autori- 
tatenegaeiuus,eftfaUaxindiale£bica. Neccnira de altero hemifph^erio 
quippiam dixitje.rgoneautemftntiemuscum atheiftis^quipropter hoC 
argumentum condemnant Moyfen, nihil dcantipodibus loquutum, 
quamuis Auguftinumhabeant proptcrhocquod; Moyfes deiUisnon 
cftloqiiutus,antipodasnegantem ? Profedoea rationedicemus cum 
LutheroquoquenonfuiflTe vnquam Petrum Romse , proptcreaquod 
Lucas in aftis de hoc mentionem non fecerit. Valeant nugatores inful- 
fi indodique. Q^antopere infana Paracelfi fententia a Gahleo abfi t,pa- 
lam eft : nequeeft quodimmoremur. Moyfesquidemharcomniata- 
cuit: 5 quialegemnoftromundodatam , nonphyfiologiam fyftema* 
tamcundorumkribebat imonecnoftrr y nifidjuantumlegiopuse- 
rat. 



AddeA 



cmumx 



h D io.nego,fcandalum aftiuum v quodforummodb vctatur in cuam 
•^'-*-gelio,onriexGaHleo.Nonenimvocatipfereiillicitx, fcdindagini 
veritatis^quam mandat&iubetDeus , vtpatet ex hypothefi fecunda 
in tertio capite huiusqu?ftionis;& exeuangelio , vbi Chriftus talentum: 
a fedatilfubpoenismaximisdefodi vetat.EtS.Gregoriusfuper Ezcchi- 
clcm m.Side "verUAtefcanddufHmim^ permtftitur fcmdxlum , qua, 

ftus Matt. I j. Stmtteos, cmifunt&duccsca^coru.i^o.UutQm dicitur,recc- 

ptaenrefententiaAriftot.afcholafticisdeccclcft.&nTundicoftruaio^ 

vtcotormemtheologi^^&novltrainfudandu^crrorcrt^nedicamh^refis. 

Omnes 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galileo^ 
OtTinesnamqiicpatres Ariftotelirmocontrarianturin ijs, qua^dectfelo 
&conft.rudlionemundidixit,v^tex2. hypothcfi &cxrerponlionead i.&: 
S.iampatuit.Scholafticivero, quorum principesfunr Pctrus Lcmbar^ 
dus&D.Thomas Aquinas,manifeftcpan<lunt dogmataAriftotclisnon 
polfe cum dodrina Moyfis & patrum in his ftare y (vt patuit cx rcfponfi. 
ad 2. &8. &exahjsiamdi£lisin hocarticulo;Inuentaautem*Gahljeico- 
cordarecum S. fcriptura,eamqueatorturatheologorum& irnfionrbus 
philofophorumvindicarei&philofophoseflefallacesjpacrumquc refti- 
moniaveraciora quamphiI(:^lophorum»Nefciocurlibcat ca^cucirej^vrfi" 
ne dodrina falfo zelo furere , autfine zelo dodrinam fenfatam im- 
pugnare. 

Ad.^xjndecimum. 

AD rr. refponfio eftin tota afltrtione prima hypothefeos fecundar 
& incorollario,vbidicitur,quam fitDeo gratum philofophari in li- 
broeius,&quomodo cceleftiainqairerenonfi: vanum^fedvtilead glo- 
riam Deimanifeftandam,&fidemde animsehumanxdiuinitatc & im- 
mortalitateaftruendam;&quod vcrfus Catonisnona:quiuaIeantverfi- 
bus Quidij contrarijs diuinioribufque; &quodinfuperDauid hoc ftu- 
dium,vcfubIime,nonvtfuperbum,commendet.Adde5quodraticGato- 
nis eftcontrafidem. Cum cn\m Jis mortalis y qu<t.fHrit mortAlta,cura. Quod 
non de folo corporcjfed de animo quoque dicitur,efi[e oportet. Si enim 
animus immortalis & deificabilis eft,non debet ab inquifitione diuino- 
rumalienari: Vnde Dauid, SliurtteDeurn . dj^vtuetanmawjlra. Etalibi,. 
^luArttefMememfemfer. Y.i^zc(^\z^\hws^JCeelienarrant&c. Et videho coe^ 
lo s tuos.d^c. E i ?J ihiyMiraLilia operatuaMeo fcrutata ejl anima mea: Q uomodo ^ 
aiutemterminum in his nonpofuerintpatrcs noftri,paxfiit:ex aflcrt. i. & 
54&: quomodo , v Iterius inquitere fi quis vetetjcrraret, exafifert.^.. 
&quomod6 fapicndum adfobrietatem , &c. Sedin. 
theologicis noftris de his abun- 
danten 



CAPVT^ 



Apologia Pro GalileOv 



•C A P V T V. 

'^.0 loco habenda argumenta.captefecundo pro Ga- 
Itleo adduUa. 

RAtiones pro Galilco propoiitas.opinor , xgre nunc rclui poflc om- 
iles. Cum enim ego pluribus annis c^lum cllc igneum opmatus fim, 
ipfajiiq;ccelumigniuomnuimfontem,a(l:rarero ex ignc etiam confti- 
tutajiicuc Auguft. Bafil J& alij patreis fenfcrunt,&rccens Telcfius nofter; 
conatusfummquxft.&in metaphy(icis rationes omnes Copernici & 
Pythagora^orufoiuere.SedpoftobferuationesTychonis & Gahioi, qui 
in cce!o ftellato nouam ftellam,& cometas ibidcm, nedum fupra iunam 
fieri conuincunt,& nubeculas circa folem ; no omnia aftra ignea efle fu- 
ipicor.-quamfufpicionem Luna: &Venctis augfnentumacdecrementij, 
&Lun2e,ac louismaculasmagis confirmant. Illudetiamargumentum, 
quomodo ftellara fpharra in vno momento tot mil!ia millianu peragrcr, 
hceta nobis folucum fit,adhuc tamc ancipitem me tenet. Stellse infuper 
Medicea: & Saturnix, circumcuntcs louem & Saturnum , non permit- 
tunt forte folem vnicum,nec centrum amoris vnicum,ideft,folcm,& al . 
terum odij,id eft,tellurcm,vt nos dicebamus in phyfiologia,colores fixa- 
rum perfimilesplanctarum alij aliorum coloribus^lLifpedtam faciunt et- 
ifim Galilei &aliorum de Solibus opinionem. Quapropter fufpendo iu- 
dicium;& ad Galilei argiimenta rcfpondeo . paratus obedire mandatij 
Ecclefiise & meliorum mdicio. 

Ad^rimumfecundum^^tertium^auartum^ quintum 
i3 feptimum. 

\ Di 2.5.4.5.&7. cademeftrGfponfio,quodprobabihsfit,nonvera, 
•^-^fententia Copcrnici & Galilei, a tot thcologis approbatascum hxo 
nonfitdetcrminatio inGonciliogcnerahfida,ncquccx motu proprio 
fummi Pont?ficis Pauli 3. cx Spiritus fandi afiiftcnti a, fed fblum pcrmif- 
fio vt imprimantur libri : hanc opinioncm continentcs , tanquam fidei 
nonrepugnantes.Ncquceaimcum Papa approbat fandorum theolo- 

gorum 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



Apologia Pro Galileo. /5 

goramdoftrinam, tanquamdcfidc adprobattotam^fedranqnam vti- 
lem &^lc£tionedignam,vtdocent Parifienfes doftores inarticulis , quos 
in D.Thoma adnotarunt. Alioquin Papa Gelafius etiam ervores Cypri- 
ani&Hieronymi&multoruniquosibidift i).c.<S'^/;(f?4 Romanny fiifcipit 
apprabatq;,approbanet. Adaliud dico>quod probabile cft, non cfle ali- 
quid contrafi:ripturasin hisdogmatibus.propter pra:di6T:orum theolo- 
gorum&Pap^authontatcm permittentismontamen neceflariu.QjLiod 
enimiliinondum viderunt^pofluntifiodcrnitheologividere, fi pra:ler- 
tim fi:ripturas &ccelumoperofius&ingcniofiusobrerucnt,proutincor- 
porehuius articuh cgofaciendumpropofuijaut reuelationem nouam 
habeant.Ego tamenfateor^menonvidere^vndeiaiflura autoriratis fcri- 
ptararumfandatumfiat ex Galilei dogmatibus : imo lucrum fieriarbi- 
tror,vtexdi(aispatct. 

AdoEiauum^nonum^O' deeimum. 

A D 8. 9. &ro.nefcioandemonftrationesfintpro Galileo, cum cua- 
dant theologi pcr fcnfus myfticos & ccclos a'quiuocos,vt i. D.Tho- 
mseapparet j fcd tamcn demonftrationcs contra Ariftotclem fincdu- 
bio.No^autemrcfponfionibuspro Galileoomneidquod dicunt theo- 
logijCxarQinauimusi&huicfauercfcnpturasnon minus, quam jJhs ex 
dottrinaaliorumphilofophorum loquentibus,vcreintelligimus;parati 
rnelioriinteIlcduicedere.Inmetaphyficcspart.5.Iib..i. om.nia Galilci& 
Pythagor^earum dogmata,&Gopcrmci examinauimus , &hisargu- 
mcntis iatisfecimirs vt potuimus : fimiliter in qua-ftionibus omnibus 
phyficis, vbilongepKiraexnaturalibusargumcntacontra Copernicum 
contexuimus.Nunc cxtheologicismodo procedimus: ibi videat phyfi- 
cusjfedecclefiafitiudex^janfit peimittcndumGahleo dehis fcribere & 
daputare> 

Adjextum. 

AD^.ncfcioquidnegem. Prcusenim, comes Miranduianus , tan- 
quamveramhiftoriam inducit,quod Ariftorelcs/cnptaMoyfisde 
Deohberemundum creantein tcmporis iuitiolcgens vclrccitari audies 

fpre- 



55 ;ApC)1ogia Pro Galileo. 

rpreucritunquamruftica&fine probationc exarata ; quod etiamPor- 
phyriusfecirjVtnarrarEufcbius. Dc Pythagoraautem , quodfuerit lu- 
dxus genere, telhtur Ambro(ius;non meminij vtrum in fermonib^s an 
inepiitoUsilibrosenimnuncnonhabeo. Scdtamen hocfic eflern/mi- 
ni.Imofcholiaftes Ambrodj dubitans ,quonam modo Pythagorai fue- 
rit Hebraeus cum alij dc Samo Grxcia^ curnfaciant 5 (fcd de Samo Cala- 
bri^,olimmagnx Grarci^e, facit G. Barrius Francifcanus, j refpondct, 
ablquc ccrta hilloria id non protuli/Ic. Et quidcm fanditas , & grauitas 
Ambrofij hoc vokmt, v t &c argumenta. Pythagoras enijn ciborum dc- 
ledum,Uei vnitatem Jicet Angelos deos feeundo^s dixerit, & orrinia nu- 
mcr»sdocct>(ficutMoy(esincon(trud:ionetabernacuH, &Salbmon o- 
mnia numero , ponden e & menfura creata ponit,)& Moyfen ih legisla- 
tione 2EmulatLu;quadcrcvidemetaphyficamnoflram : harc autQmfb- 
Icnnia ludxis fuifle conftat. Potius autcm genereludceus natus efT^*; iiiSa. 
mo,vt & Spartani in Ubrrs Machabxorum degenere Abralix efle ffl^rhi- 
bentur: !uda;i cnim pcr plurimas mundi**partcs cx Abrahami & Moyfis &C 
ludicumtcmporibusdifpeigcbancuF. Pythagorasautp^n hanc mirabi- 
lem philofophiam apiid Gen tiles dc tclluris motu,&: fyftematis in ccelo, 
& quod fol fit in ccntroA' luna lit altera tcllus , & quatuor elementa ne- 
dumaquainfydenbus,primiispromuIgauir,tclTibus Laemo^PlLta cho, 
Ariftotele&Galeno.Qjiapropterex Moy(caccepill€vidctur:nonenini 
cantafapicntiailli abfq;pra^uiareuclationeefrcp(:>tuit.Sicuti&<^oper. 
nicusexprxuijs Pythugorxorum monumentis ifta excogitare cccpir, 
obfcruationibus Francifci Marix excirus ; Pyth.ngorx difcipuLus, Ti- 
mxusLocrenfisnoftras,motnm terr^c diariuni mathcmaeicc dcmon- 
ftrauit:Philolaus vero C/otoniata , annuum ; libratibnis vidctur Co- 
pcrnicusadtunxiflc, vt inqua:ft»onibus phyficisducui,) ThcbitiBaby- 
lonici & Alfonfi rcgis Hilpanorum motus cxcmplc; quas ctiam defide- 
rari,D.Thomasin ii.mctaphyf cxdidis ^implicij infinuat. Arctiamfi 
IudxusnonfitPyrh^g(>ras,vtparria:philofophia3ifta docui-rit ; tamen 
ex hiftorijsnouimus,cumfacerdotibus^gvptijscumPhcrecidc Syro, 
& cum ludcxis in ludxa contcrmina Syrix Jtgypto , inquc ipfa Svna & 
7£gyptocfleconucrfatum &: ab illisaudiuiflc'lcgcm,&:philofophiam 
dcaquis&:monribus&tcrrisinca:Io,&:dcmontibusluna%ac fi nilibus, 
qua^inhac quxftioncparauimus in facris biblijs haberi. Ariftolcsaute 

ficuti 



I rfii III 

Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Biblioteca Nazionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 



^ . Apologia Pro Galileo^ 57 

ficutiirtlfitMoyrenIud^eum,ita&: Pythagoramludacumaut ludaizaii- 
tcrh.QijapropternoftriChriftiani , (piritualiterludari fecundumapo- 
ftolum,vindicantfacramphiIolophiam Mofaicam abiniunjs ethnico- 
rumpercertiHlmainftrumcnta&rationes.Curmurmuramus, ficut o- 
lim ludasi contra Moyfen vindicem fuum ab iniurijs ^gyptioriim? 
Rabbinipri{ci,quorumlibi'isnunccareo, eadem fcredocent. ImoMa- 
chometus in dialogo cum Abdia ludaro , & in Alcorano, cum eflct ct- 
iam Ifmaelita & a lud*Eisedodus,quob Iccum duccbat vtex multishi- 
ftorijs clicit ecftaticus dodor Dionyfius Carthufianus in libris contra 
Machometum jponitm cceJo multamaria, &fpatiaacrea, & montes, 
&fubterranoftrafeptemaliasterras,&rboucmfuftincnrem eas. Qjjx a 
Iuda:is &c Thalmudiftis acccpffib videtur,(Sixto Sencfi &: DionyfioCar- 
thufiano&:alijs&iplarcteltantibus,)Sedcum cHct Jndodiflinuis , Jo- 
quutus€ftquicquidinbuccamvcnicbat,tanquam arrcptitius,vt vidcre 
eft in refponfionfbus eius. Confunditque vcra falfis, vt facit etiam in hi- 
ftoria lofephi, Dauidis Salomonis, & Icfu Chrifti domini noftri. Imo 
metaphoricanefciuitdiftinguerc aproprijs ; vndc ponit columnas te- 
nentes mundum,&: fluuios vini & butyri in paradifo,(icut in lob, nomi- 
nantur,&aliaidgenus;&quodcoelum,neruat,fuftincaturamontcCaf, 
a quo etiamfubuiridem colorem mutuctur:& hocab hi$ acccpit primjs 
Chriftianis,quimontcm,inquoputanteflretcrreftremparadifum , vf. 
queadcsElumeIeuant,vtexpertcsadhucgeographia: ; vndequserit A- 
naftafiusSinaita>quomodoindedefcenderinthomines. Omitto, qux 
dicit ab his Beda. Hoc folum ex his habe,quod Mathometus aRabbinis 
acceperit plures terras & maria & fyftemata fuper ccelum noftrum, 
Cum igitur antiquiflJimis expofitionibus facrse fcriptur^e & modernis 
concorsfitobfcruatioGalilei&Empedoclisquia Pythagoricis do£l:ri- 
nam habet,plu(quam caetcri phiIofophi,tefte D.Thoma ; facrar fcriptu- 
r^einrebus coeleftibuseft commodus. Cumquc Pythagoricia lud^eis 
dodlrinas habuerint,quibus nunc maximeconfentit Galileus , non leui 
opinione motus,fed fenfatis obfcruationibusjarbitror cum D.T homa & 
Auguftino,vt in i.hypothefi nos docuerunt,non abfquepericulo irrifio. 
nislcripturarum vel potius (ufpicionis, quafi nos contra fcripturas cum 
ethnicis fentiamus,VeI fublimibus ingenijs in wideamus^^pra^fertim cum 
hasrctici nihil hoc tcmpore in theologis Romanis non reprehcndant,tc- 

H ftcBcl. 



5« Apologia Pro Galileo. 

nmif^^^^^^^^^ > rcnptaqueciasfup- 

rcircbrencqur"" vcana..anoftneademau!diulamplcxen'. 

In his autcm mvs^ fcript/s & fcribendis , femper cenfura^ S. Matris 
Komanarccclefi^, meliorumqueiudiciome fubmitto. Valc 
Illuftnilune Cardinalis Caietancpatrone virtu- 
tumltalicarum. 
{••0 



^ 1 N 1 S. 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Illll 

Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteca Nazionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 

Imoges reproduced by courtesy of the Biblioteco Nozionale Centrale di 

Firenze. 

CFMAGL. 1.6.284